Τον κίνδυνο να υπάρξει τρύπα κοινοτικών πόρων μεγαλύτερη του 1 δισ. ευρώ στα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων προσπαθούν τις τελευταίες ημέρες να περιορίσουν τα στελέχη του υπουργείου Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας και Υποδομών.

Το σήμα κινδύνου από την αρχή πληρωμής για την απορρόφηση κοινοτικών πόρων 3,7 δισ. ευρώ για το σύνολο του έτους έχει δοθεί από το καλοκαίρι. Οι καθυστερήσεις, οι διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις και η κρίση ρευστότητας περιόρισαν σημαντικά τη δυνατότητα απορρόφησης κοινοτικών πόρων. Είναι γνωστό άλλωστε ότι μέχρι και τα τέλη Ιουνίου οι αιτήσεις πληρωμών δεν ξεπέρασαν τα 730 εκατ. ευρώ, έναντι του εξαμηνιαίου στόχου του μνημονίου για 1,3 δισ. ευρώ.

Στην παρούσα φάση και ειδικότερα στις αρχές της εβδομάδας, οι αιτήσεις πληρωμών έφταναν τo 1,6 δισ. ευρώ, με το σύνολο των μηχανισμών διαχείρισης του Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς (ΕΣΠΑ) να βρίσκεται σε «κόκκινο συναγερμό». Στην κατεύθυνση της ταχείας απορρόφησης πόρων είναι και η πρόσφατη απόφαση του υπουργού Κωστή Χατζηδάκη με την οποία θα μπορούν να εκταμιεύονται επιδοτήσεις του ΕΣΠΑ ακόμη και από εταιρείες που είναι ενταγμένες σε προγράμματα και δεν είναι δυνατό να προσκομίσουν φορολογική ή ασφαλιστική ενημερότητα.

Παρ' όλα αυτά, ο χρόνος που χάθηκε από την αρχή του χρόνου δεν είναι πλέον δυνατό να αναπληρωθεί. Υπηρεσιακοί παράγοντες οι οποίοι ασχολούνται με τη διαχείριση κοινοτικών πόρων τονίζουν ότι μια υστέρηση σε κοινοτικούς πόρους της τάξης του 1 δισ. ευρώ για φέτος, στις προσπάθειες οι οποίες θα γίνουν ώς τη Δευτέρα, θα πρέπει να θεωρείται σχεδόν επιτυχία.

Σε όρους δημόσιας δαπάνης, η απορρόφηση για το τρέχον έτος φτάνει τα 4 δισ. ευρώ (περιλαμβάνονται και τα περίπου 300 εκατ. ευρώ της εθνικής συμμετοχής). Συνεπώς μια υστέρηση της τάξης του 1 δισ. ευρώ σε αμιγώς κοινοτικούς πόρους σημαίνει αναπτυξιακή απώλεια ύψους 1,3 δισ. ευρώ για το 2013.

Οι ίδιες πηγές από το υπουργείο Ανάπτυξης ξεκαθαρίζουν ότι το θέμα δεν είναι τόσο εκπλήρωσης του κανόνα της αυτόματης αποδέσμευσης (ν+3), αλλά περισσότερο αναπτυξιακό και κυρίως δημοσιονομικό. Ανακινήθηκε μάλιστα και στα αποτελέσματα της τριμηνιαίας έκθεσης της Ομάδας Δράσης για την Ελλάδα, που παρουσιάστηκε στις αρχές του μήνα, όπου αναφερόταν ο κίνδυνος ακόμη και οριστικής απώλειας πόρων, αν δεν υπήρχε η επιτάχυνση των απορροφήσεων.

Ως παράπλευρη απώλεια αναφέρουν στελέχη του υπουργείου την αδυναμία απορρόφησης που θα εμφανίσει η Ελλάδα στις διαπραγματεύσεις για την επόμενη κοινοτική περίοδο.

Οι αιτήσεις προς την Ε.Ε. γίνονται από όλα τα κράτη-μέλη την ίδια ημέρα (συνήθως δύο φορές το χρόνο) με βάση τιμολόγια που μαζεύονται στο μεσοδιάστημα. Τα λεφτά φτάνουν στα κρατικά ταμεία έπειτα από 1 - 2 μήνες και λογίζονται στο έτος που έγινε η αίτηση.

Οι αιτίες της καθυστέρησης

Η μεγάλη καθυστέρηση της απορρόφησης εντοπίζεται σε τριών ειδών έργα:

* Τις προκηρύξεις των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, από τις οποίες όσες βρίσκονται σε ισχύ δεν συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον των ΜΜΕ, δεδομένης και της κρίσης ρευστότητα της αγοράς. Χαρακτηριστικό είναι ότι η προκήρυξη για τις επιδοτήσεις μικρομεσαίων επιχειρήσεων μέσω των Περιφερειακών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων (ΠΕΠ) που ανακοινώθηκε πρόσφατα είχε σχεδιαστεί από το τέλος του 2011 και θα προκηρυχθεί στις 14/1/2013.

* Ενα δεύτερο μεγάλο πρόβλημα είναι οι τέσσερις μεγάλοι αυτοκινητόδρομοι, οι οποίοι θα έπρεπε να έχουν απορροφήσει μόνο για το 2012 περίπου 1 δισ. ευρώ κοινοτικών πόρων, αλλά βρίσκονται ακόμη στο στάδιο των διαπραγματεύσεων.

* Μια τρίτη κατηγορία έργων που καθυστέρησαν σημαντικά και φέτος είναι αυτά που αφορούν τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ). Η λειτουργία του «Καλλικράτη» μπορεί να ωφέλησε τη διοικητική αναδιοργάνωση, αλλά διέλυσε κυριολεκτικά τον αναπτυξιακό σχεδιασμό των πόλεων. Οι συνενώσεις μικρότερων πόλεων «εξαφάνισαν» τελικούς δικαιούχους έργων, οι οποίοι δεν μπορούν πλέον ούτε να υποβάλουν δαπάνες ούτε και να διαχειριστούν έργα.

Τι συνέβη φέτος, σύμφωνα με κοινοτικούς παράγοντες και στελέχη που παρακολουθούν επί σειρά ετών τη διαδικασία, που είναι ίδια χρόνια τώρα:

Σε ευρύτερο πλάνο, όλα ξεκινούν από την καθυστέρηση της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών με αποτέλεσμα οι ιδιώτες να μην μπορούν να εξασφαλίσουν ούτε την ιδιωτική συμμετοχή στα προγράμματα. Η έλλειψη ρευστότητας στέρησε τη δυνατότητα εταιρειών και δήμων να λάβουν εγγυητικές.

Ενας ακόμη λόγος καθυστερήσεων είναι η αδυναμία ταχείας ωρίμανσης νέων έργων μετά την ολοκλήρωση για την τρέχουσα προγραμματική περίοδο των έργων-γεφυρών, καθώς επίσης και αναπτυξιακών πρωτοβουλιών όπως τα Ταμεία Ανακυκλούμενης Πίστωσης «Jeremie», «Jessica» και το Εθνικό Ταμείο Επιχειρηματικότητας και Ανάπτυξης (ΕΤΕΑΝ), τα οποία εκτός των άλλων έχουν και το πλεονέκτημα ότι τα κονδύλια που δεσμεύονται για τη λειτουργία τους θεωρούνται αυτόματα απορρόφηση. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι το 2011 ο στόχος απορρόφησης των 3,2 δισ. ευρώ καλύφθηκε από την αναδρομική αύξηση του ποσοστού συγχρηματοδότησης της Ε.Ε. έως το 95%.

Τέλος, ένα ακόμη από τα μεγάλα προβλήματα είναι ότι, παρά τις προσπάθειες που έγιναν τα τελευταία χρόνια για την επιτάχυνση των δράσεων του ΕΣΠΑ, είτε μένουν ακόμη στα χαρτιάείτε βρίσκονται σε εξέλιξη και σε κάθε περίπτωση δεν έχουν ακόμη το αναμενόμενο αποτέλεσμα στις απορροφήσεις.

Πλήγμα για την περίοδο 2014-2020

Θα είναι πολύ δύσκολο η ελληνική πλευρά που περιμένει ευνοϊκή αντιμετώπιση στις διαπραγματεύσεις για την επόμενη κοινοτική περίοδο 2014 -2020 να το επιτύχει αν υπάρχει υστέρηση στην απορρόφηση των κοινοτικών πόρων που είναι μνημονική υποχρέωση και πολύ περισσότερο οριστική απώλεια, λόγω καθυστερήσεων.

 

naftemporiki.gr