Στις 6 Μαίου και στην συνάντηση των Ευρωπαίων Επιτρόπων αναμένεται να τεθεί σε ψηφοφορία η αναθεώρηση τoυ Ευρωπαϊκού κανονισμού για την εμπορία σπόρων και το νομικό πλαίσιο για τις τοπικές ποικιλίες.

Το γεγονός αυτό έχει θέσει σε συναγερμό περιβαλλοντικούς και αγροτικούς φορείς (πολλοί και απο την Κρήτη) καθώς τους τελευταίους μήνες η δημοσιοποίηση προσχεδίων έχει δώσει μια πρώτη γεύση των γραμμών που θα διέπουν την νομοθεσία, από τα οποία γίνεται εμφανής ο κίνδυνος για τη Βιοποικιλότητα και Διατροφική Ασφάλεια, μέσω των περιορισμών που θα εντείνονται από γραφειοκρατικές και οικονομικές αγκυλώσεις, ως προσαρμογή στις απαιτήσεις της βιομηχανίας σπόρων.

Με την δημοσιοποίηση των non-paper, περιβαλλοντικές οργανώσεις για τα δικαιώματα των σπόρων και διατήρησης τοπικών ποικιλιών επισήμαναν ότι το προσχέδιο νόμου διέπεται από τις ίδιες αδυναμίες που καθιστούν και τις προηγούμενες οδηγίες εχθρικές προς την διατήρηση της αγροτικής βιοποικιλότητας και τα δικαιώματα των αγροτών.

Παρόλο που έχουν εντοπιστεί ορισμένες βελτιώσεις, ιδιαίτερα με την εξαίρεση από το νομοθετικό πλαίσιο της απλής ανταλλαγής σπόρων, καθώς και σε κάποιες από τις διαδικασίες ένταξης παραδοσιακών ποικιλιών σε επίσημους καταλόγους, οι προτάσεις διέπονται από το ίδιο πνεύμα με τις προηγούμενες οδηγίες ενώ περιέχει πολλά δυσερμήνευτα σημεία.

Κάποια προαπαιτούμενα, όπως η μη δυνατότητα παρέκκλισης από την κεντρική νομοθεσία, η υποχρεωτική εγγραφή σε καταλόγους και η (ακριβή) πιστοποίηση μέσω ελέγχων των ποικιλιών πριν εγγραφούν σε καταλόγους και βγουν στην αγορά θεωρούνται ότι θα αποτελέσουν τροχοπέδη για την χρήση της αγροτικής βιοποικιλότητας, με το ίδιο τρόπο που συνέβη και στην Γερμανία προ του β' π.π., όπου η αναγκαστική εισαγωγή των ποικιλιών σε καταλόγους οδήγησε στην εξαφάνιση του 72% όσων ήταν μέχρι τότε διαθέσιμοι στους αγρότες.

Από τους ελεύθερους σπόρους στους εξαρτημένους αγρότες

Η αναμενόμενη νέα νομοθεσία της Ε.Ε. για τους σπόρους έρχεται να προσγειωθεί σε μια αγορά η οποία έχει μεταβληθεί ραγδαία τις τελευταίες δεκαετίες.

Η εμπορία φυτογενετικού υλικού, από μια υπόθεση μικρών εταιριών και δημόσιων προγραμμάτων που ήταν, έχει μεταλλαχθεί σε ένα βιομηχανοποιημένο κλάδο που κυριαρχείται από πολυεθνικές. Σήμερα 10 μόνο εταιρείες ελέγχουν σχεδόν τα 2/3 παγκόσμιας αγοράς, με ονόματα όπως η Monsanto, Syngenta και Dupont να κυριαρχούν.

Οι περισσότερες από αυτές, προέρχονται από τον τομέα παραγωγής φυτοφαρμάκων ενώ έχουν πρωτοστατήσει στην ανάπτυξη των γενετικά τροποποιημένων (γ.τ.) καλλιεργειών, που υποστηρίζουν την εντατική, βιομηχανικού τύπου γεωργίας και ευνοούν τον έλεγχο των φυτογενετικών πόρων μέσω της προώθησης των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και των πατεντών.
Ήδη οι φορείς από διάφορες Ευρωπαικές χώρες ζητούν από τους Επιτρόπους να μην ψηφίσουν την συγκεκριμένη πρόταση στην ψηφοφορία της 6ης Μαίου.

Διαβάστε την επιστολή προς την Επίτροπο της χώρας μας κα Μαρία Δαμανάκη

«Κα Δαμανάκη

Σας αποστέλλουμε την παρακάτω επιστολή που αφορά στη νομοθεσία εμπορίας φυτογενετικού υλικού και την σχετική πρόταση της Γενικής Επιτροπής Υγείας & Καταναλωτών (DGSANCO) που θα τεθεί σε ψηφοφορία στην επικείμενη Συνάντηση των Επιτρόπων στις 6 Μαΐου 2013.

Οι παρακάτω οργανώσεις, δίκτυα, σύλλογοι, ομάδες παραγωγών και Δήμοι που συνυπογράφουν θεωρούμε ότι η πρόταση για την νομοθεσία από πλευρά της DGSANCO προσβάλλει βασικά δικαιώματα του αγροτικού κόσμου και αποτελεί κίνδυνο για την γεωργική βιοποικιλότητα και την γεωργική παράδοση της Ελλάδας. Άλλωστε, το περασμένο Δεκέμβριο ζητήσαμε για το θέμα αυτό ευρεία δημόσια διαβούλευση από τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, αίτημα στο οποίο, δυστυχώς, δεν ανταποκρίθηκε.

Σας ζητούμε λοιπόν να καταψηφίσετε την πρόταση που θα τεθεί σε ψηφοφορία στην συνάντηση των Επιτρόπων στις 6 Μαΐου για τους λόγους που διεξοδικά αναλύουμε ακολούθως:

Η Ευρωπαϊκή Νομοθεσία και οι διακρίσεις ενάντια στους σπόρους που παράγονται και διατηρούνται από τους γεωργούς.

Μέχρι σήμερα οι σπόροι παράγονται παγκοσμίως, κυρίως από τους γεωργούς, από τη βιομηχανία σπόρων, αλλά και από δημόσια ινστιτούτα και Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή νομοθεσία, ενώ θα έπρεπε να υποστηρίζει την διάδοση όλων των ειδών σπόρων (εξαιρώντας τους γενετικά τροποποιημένους), στηρίζει συστηματικά τους σπόρους της Βιομηχανίας ενώ ταυτόχρονα επιβάλει παράλογες απαιτήσεις στους παραδοσιακούς και σύγχρονους σπόρους που παράγουν οι γεωργοί,περιορίζοντας την εμπορική τους κυκλοφορία. Οι σπόροι των γεωργών ανήκουν στη σφαίρα της δημόσιας ιδιοκτησίας και αποτελούν Κοινά Αγαθά. Αντίθετα, οι σπόροι της Βιομηχανίας καλύπτονται από περιορισμούς πνευματικών δικαιωμάτων ή ακόμα και πατέντες βιομηχανικού τύπου.

Τα σχετικά ερωτήματα που προκύπτουν είναι:

Γιατί η ευρωπαϊκή νομοθεσία κάνει διακρίσεις ενάντια σε αυτού του είδους Κοινά Αγαθά;

Γιατί, έχοντας υπόψη το ανεπίσημο προσχέδιο πρότασης που δημοσιοποιήθηκε πριν μερικούς μήνες, το νέο νομοσχέδιο που πρόκειται να κατατεθεί στα πλαίσια της αναθεώρησης της ισχύουσας νομοθεσίας αναμένεται να επιβάλλει αυξημένους περιορισμούς και υποχρεώσεις (π.χ. πιστοποίησης και εγγραφής) για τους σπόρους και τις παραδοσιακές ποικιλίες που παράγει και χρησιμοποιεί ο απλός γεωργός;

Γιατί στο μηχανισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επιτρέπεται σε στελέχη της βιομηχανίας σπόρων να καταρτίζουν το νέο νομοσχέδιο (η αναμενόμενη πρόταση της DGSANCO έχει συνταχθεί κυρίως από την Κα IsabelleClement-Nissou, υπάλληλο του γαλλικού «λόμπι» της βιομηχανίας σπόρων GNIS); Θεωρούμε ότι αυτό το γεγονός αποτελεί ένα ολοφάνερο φαινόμενο επιβολής συμφερόντων.

Είναι αναμενόμενο η Βιομηχανία σπόρων να ενδιαφέρεται να αυξήσει το μερίδιο της στην αγορά εξοντώνοντας την εμπορική κυκλοφορία των Κοινών Αγαθών -των παραδοσιακών ποικιλιών και όλων των σπόρων των γεωργών. Ωστόσο, είναι δυνατόν να είναι αυτός ο ρόλος της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και γενικότερα ο ρόλος των πολιτικών που την υπερψηφίζουν, συμπεριλαμβανομένης και εσάς;

Οι λόγοι που η Ευρωπαϊκή νομοθεσία θα έπρεπε να στηρίζει τις τοπικές και ιδιοπαραγώμενες ποικιλίες είναι πολλαπλοί:

Οι σπόροι των γεωργών έχουν ευρύτατη γενετική βάση. Δηλαδή κάθε σπόρος περιλαμβάνει πολύ περισσότερα γονίδια από αυτά που έχουν οι ποικιλίες της βιομηχανίας. Επομένως είναι προσαρμόσιμοι στις κλιματικές αλλαγές, εξελίσσονται σε ισορροπία με τυχόν ασθένειες και αναπτύσσουν γονίδια αντίστασης, ιδιότητες που τα καταστούν πολύτιμα για την γεωργική βιοποικιλότητα και επομένως για την μελλοντική μας διατροφική επάρκεια και ασφάλεια.

Οι σπόροι των γεωργών, επιπλέον, είναι πολύτιμοι για την δημιουργία νέων ποικιλιών από τη βιομηχανία. Εάν όμως οι παραδοσιακές ποικιλίες δεν καλλιεργούνται, κινδυνεύουν να εξαφανισθούν, και μαζί με αυτές να χαθεί ο γενετικός πλούτος της χώρας μας αλλά και η πολύτιμη γνώση και παράδοση της γεωργίας. Οι Τράπεζες σπόρων είναι χρήσιμες, ωστόσο χωρίς την καλλιέργεια των παραδοσιακών ποικιλιών στον αγρό, ουσιαστικά δεν επαρκούν.

Αποδεδειγμένα, επίσης, οι σπόροι των γεωργών είναι κατάλληλοι για μια ήπια μορφή γεωργίας, χαμηλών εισροών, σε οικογενειακό, τοπικό αλλά και εθνικό επίπεδο. Η Ευρωπαϊκή νομοθεσία μπορεί να στερήσει τους πολίτες από το δικαίωμα επιλογής μοντέλου γεωργίας, αλλά και μοντέλου διατροφής, κάτι που αντίκειται στην ευρωπαϊκές αξίες της ελευθερίας επιλογής.

Στους παραπάνω λόγους εντάσσεται και το γεγονός ότι τις τελευταίες δεκαετίες έχουμε δει την υπερβολική συγκέντρωση δύναμης της Βιομηχανίας σπόρων. Δέκα μόνον πολυεθνικές εταιρίες καλύπτουν ήδη το 73% της παγκόσμιας εμπορικής κυκλοφορίας σπόρων της βιομηχανίας. Οι μεγάλες αγροχημικές εταιρίες εξαγοράζουν συνεχώς μικρές και μεσαίες εταιρίες παραγωγής σπόρων επιβάλλοντας έτσι μια εντατικής μορφής, χημική γεωργία χωρίς περιθώρια επιλογής για όσους καλλιεργητές επιλέγουν ήπιου τύπου πολυλειτουργικά συστήματα γεωργίας.

Η Ευρωπαϊκή νομοθεσία ως υφίσταται και ως προτείνεται να εξελιχθεί, θεωρούμε πως ουσιαστικά υποβοηθά τη Βιομηχανία να ανταγωνιστεί αθέμιτα τους σπόρους των γεωργών. Ένα επικίνδυνο ολιγοπώλιο δείχνει να έχει δημιουργηθεί εξαλείφοντας τις δυνατότητες επιλογής με άμεσο επομένως κίνδυνο για την διατροφική επάρκεια, την ελευθερία επιλογής και εντέλει τη Δημοκρατία.

Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, σήμερα καλλιεργείται μόνον το 10% των παραδοσιακών ποικιλιών που βρίσκονταν υπό καλλιέργεια πριν 100 χρόνια. Αυτό το γεγονός είναι καταστροφικό για τη βιοποικιλότητα, δηλαδή για τη συνέχεια της ζωής. Με τη σωστή αναθεώρηση της Ευρωπαϊκής νομοθεσίας θεωρούμε ότι μπορούμε να σώσουμε αυτό το υπόλοιπο 10%.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα όφειλε να είναι από τους πρώτους που θα σταματήσουν αυτή την άδικη και εγκληματική για την γεωργία και τους καλλιεργητές πολιτική. Θεωρούμε πολιτικά και προσωπικά υπεύθυνους τα μέλη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για τη συνεχή μείωση της γεωργικής βιοποικιλότητας και τη ουσιαστική διάβρωση της Δημοκρατίας που συντελείται .

Κα Δαμανάκη,

Μπορείτε να συμβάλλετε στην αποτροπή της επικείμενης νομοθεσίας, καταψηφίζοντας το νέο νομοσχέδιο για την εμπορία των σπόρων που πρόκειται να υποβάλλει η DGSANCO. Η ευκαιρία να αλλάξει η Ευρωπαϊκή νομοθεσία προάγοντας την ελεύθερη κυκλοφορία των σπόρων των γεωργών και διασφαλίζοντας τον τεράστιο γεωργικό πλούτο χωρών όπως η Ελλάδα, είναι ακριβώς τώρα.

Σε κάθε περίπτωση, εμείς, όλοι, θα είμαστε εδώ να προασπίσουμε αυτές τις αξίες.

Την αποστολή έχουν συνυπογράψει μέχρι τώρα οι παρακάτω φορείς-οργανώσεις:

ΑΙΓΙΛΟΠΑΣ, Δίκτυο για τη Βιοποικιλότητα και την Οικολογία στην Γεωργία
Αρχιπέλαγος, Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας,
Εναλλακτική Κοινότητα ΠΕΛΙΤΙ,
Δίκτυο Οικοκοινότητα,
Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας - Θράκης
Δήμος Αρχανών-Αστερουσίων, Ν. Ηρακλείου Κρήτης
Δήμος Παρανεστίου, Ν. Δράμας
Δήμος Προσοτσάνης, Ν. Δράμας
Slow Food Θράκης
Γαία-Συνεταιρισμός παραγωγών οικολογικών προϊόντων, Χανιά
Ανεξάρτητη Πηλιορείτικη Ομάδα Δράσης (Α.Π.Ο.Δράσης)
Παγκρήτιο Δίκτυο Περιβαλλοντικών Οργανώσεων «Οικοκρήτη»,περιλαμβάνοντας:
Κίνηση Πολιτών Μεσαράς για το Περιβάλλον,
Οικολογική Κίνηση Μιραμβέλλου,
Οικολογική Ομάδα Ιεράπετρας,
Οικολογική Ομάδα Σητείας,
Οικολογική Ομάδα Ψηλορείτη,
Οικολογική Παρέμβαση Ηρακλείου,
Οικολογική Πρωτοβουλία Χανίων,
Περιβαλλοντικός Σύλλογος Ιτάνου,
Περιβάλλοντικός Σύλλογος Ρεθύμνου,
Πολιτιστική Εταιρεία Πανόρμου "Επιμενίδης",
Προοδευτικός Σύλλογος Μυρσίνης,
Σύνδεσμος Γουρνών "Ανάπτυξη και Περιβάλλον",
Οικολογική Κίνηση Καβάλας
Οικολογικής Ομάδας Ροδόπης
Οικολογικής Κίνησης Δράμας
Περιβαλλοντική κίνηση Θάσου
Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Παρανεστίου
Οικολογική Εταιρία Έβρου»