Προ ημερών ένα ζευγάρι φιλήθηκε σ’ ένα σταθμό του Μετρό της Άγκυρας και αμέσως οι αρμόδιοι του σταθμού επέπληξαν το ζευγάρι αυτό από μεγαφώνων!...για την «ηθική παρεκτροπή»τους, συνιστώντας στους επιβάτες να μη φέρονται «ανήθικα»!

Στο συμβάν αυτό αντέδρασαν πολλά ζευγάρια παντρεμένων Τούρκων, οι οποίοι συγκεντρώθηκαν στην πλατεία παρακειμένου σταθμού του Μετρό και διαδήλωσαν ασπαζόμενοι τις/τους συζύγους των.

Εν τω μεταξύ, στον σταθμό, όπου έλαβε χώρα το «ηθικό παράπτωμα», είχαν συγκεντρωθεί οπαδοί του κυβερνώντος Κόμματος της Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης για να αποδοκιμάσουν το «ξεδιάντροπο ζευγάρι» και να αμυνθούν της «Ηθικής και της Δημοσίας Αιδούς».

Ακολούθησε η υπερψήφιση από την Βουλή σχεδίου νόμου, που απαγορεύει την πώληση οινοπνευματωδών ποτών μετά την 11η νυχτερινή σε όλους τους χώρους. Αυτό το υπερψηφισθέν σχέδιο νόμου βρίσκεται στο Γραφείο του Προέδρου της Τουρκικής Δημοκρατίας για κύρωση και δημοσίευση.

Απαγορεύτηκε η χρήση αντισυλληπτικών. Για την αγορά τους απαιτείται συνταγή γιατρού. Έτσι, μπορεί εύκολα να δημιουργηθεί ένα (ηλεκτρονικό) αρχείο αυτών που κάνουν χρήση αντισυλληπτικών!

Σε αυτή την συγκυρία των εξελίξεων, η ανάπλαση της Πλατείας Ταξίμ στην Κωνσταντινούπολη, δεν ήταν η αιτία, αλλά η αφορμή για το ξέσπασμα της λαϊκής οργής.

Χρήσιμο είναι να διευκρινίσω κάποιες έννοιες και καταστάσεις πριν προχωρήσω στην ανάπτυξη του θέματος.

Η λέξη «Ισλαμιστής» δεν είναι συνώνυμη της λέξης «Μουσουλμάνος». Ο Μουσουλμάνος είναι ο οπαδός της Μουσουλμανικής θρησκείας, η οποία λέγεται και Ισλάμ και είναι η μονοθεϊστική θρησκεία, την οποία δίδαξε ο Προφήτης Μωάμεθ. Γι’ αυτό, οι Μουσουλμάνοι λέγονται και Μωαμεθανοί.

Ο «Ισλαμιστής» είναι ο φονταμανταλιστής, ο ριζοσπάστης, ο ακραίος, ο εξτρεμιστής Μουσουλμάνος. Αυτός που υιοθετεί βίαιες, ακραίες τάσεις.

Διά ταύτα, το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης του Πρωθυπουργού κ. Έρντογαν ,σε καμία περίπτωση ,δεν είναι ισλαμιστικό κόμμα, ούτε ο κ. Έρντογαν είναι ισλαμιστής, ούτε οι οπαδοί, ούτε τα μέλη του κόμματος αυτού είναι ισλαμισταί.

Το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης θέλει να είναι μεταρρυθμιστικό, εκσυγχρονιστικό και προοδευτικό, κινείται στον χώρο του πολιτικού Ισλάμ, επαγγέλλεται το ήπιο, το μετριοπαθές Ισλάμ και βλέπει, ως τώρα τουλάχιστον, θετικά την πορεία της Τουρκίας προς την Ε.Ε. Δηλώνει ότι τα μέλη του συμμορφώνονται με τις προσταγές της Μουσουλμανικής θρησκείας στην ιδιωτική ζωή τους και ότι οι θρησκευόμενοι ,δηλαδή οι ευσεβείς Μουσουλμάνοι, έχουν το δικαίωμα να συμμετέχουν στην πολιτική και δεν πρέπει να περιθωριοποιούνται.

Γι’ αυτό λοιπόν, ορθότερο θα ήταν το κόμμα αυτό να χαρακτηρίζεται ως το κόμμα των θρησκευομένων , όπως άλλως τε περιγράφεται και στην Τουρκία, ή το κόμμα των προσκειμένων στην Μουσουλμανική θρησκεία.

Για την πληρέστερη κατανόηση και την ορθή αντίληψη των αιτίων που προκαλούν αυτή την σύγκρουση των «δύο Τουρκιών», όπως πολύ παραστατικά περιγράφεται αυτή η σύγκρουση από τον δυτικό –και τον ελληνικό- τύπο, πρέπει να υπενθυμίσω ότι τα θεμέλια του σύγχρονου τουρκικού κράτους, που είναι αποκλειστικό δημιούργημα του Κεμάλ Ατατούρκ, είναι το όντως καινοτόμο μεταρρυθμιστικό έργο του, που είναι και συνταγματικά κατοχυρωμένο.

Η εισαγωγή σύγχρονων ευρωπαϊκών νομοθετημάτων –όπως του ελβετικού αστικού κώδικα και του κώδικα ενοχών, του ποινικού κώδικα κατά το πρότυπο του ιταλικού ποινικού κώδικα, του εμπορικού κώδικα κατά το πρότυπο του γερμανικού εμπορικού κώδικα, των κωδίκων πολιτικής και ποινικής δικονομίας, του νόμου περί συγκροτήσεως των δικαστηρίων και των δικηγορικών συλλόγων, κατά τα ευρωπαϊκά (ελβετικά, γαλλικά ή γερμανικά) πρότυπα – εξετόπισε παντελώς το θεοκρατικό νομικό σύστημα του Μουσουλμανικού Δικαίου.

Σημειωτέον ότι, χάρη στις μεταρρυθμίσεις αυτές , η Τουρκία είναι η μόνη μουσουλμανική χώρα στον κόσμο, στην οποία ο Ιερός Νόμος του Ισλάμ (Şeriat) έχει παντελώς εξοστρακισθεί ήδη από την δεκαετία του 1920.Να υπενθυμίσω ότι, σε όλες τις μουσουλμανικές χώρες ο Ιερός Νόμος του Ισλάμ αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του θετικού δικαίου αυτών, ακόμα και στην Ινδία ένεκα της πολυάριθμης μουσουλμανικής μειονότητας που αριθμεί αισίως 170 εκατομμύρια! (το 17% του συνολικού πληθυσμού της χώρας που έχει ήδη υπερβεί το ένα δισεκατομμύριο κατοίκους).

Αυτές οι ριζοσπαστικές μεταρρυθμίσεις του Κεμάλ Ατατούρκ κορυφώθηκαν με την αντικατάσταση του αραβικού αλφαβήτου των Οθωμανικών Τουρκικών από το λατινικό (1928) και με την συνταγματική κατοχύρωση του κοσμικού χαρακτήρα του σύγχρονου τουρκικού κράτους, δηλαδή του διαχωρισμού της θρησκείας από το κράτος.

Πρόκειται για υψίστης σπουδαιότητος θεσμικές μεταρρυθμίσεις, οι οποίες σηματοδότησαν: α)την ρήξη με το (μεγαλειώδες αυτοκρατορικό) παρελθόν των Τούρκων και β)τον σταθερό προσανατολισμό του σύγχρονου τουρκικού κράτους προς την Ευρώπη.

Η ρήξη με το παρελθόν δεν πρέπει να εκληφθεί ως «αποκήρυξη» αυτού. Απλώς έχει την έννοια του πολιτικού και θεσμικού «εκσυγχρονισμού» του τουρκικού έθνους, δηλαδή της ανάγκης εισαγωγής νέων ιδεών και συστημάτων στην πολιτική και κοινωνική ζωή της νέας Τουρκίας.

Ως πρότυπα ιδεών, πολιτικών θεσμών, νομοθετημάτων και οικονομικών δομών ελήφθησαν τα ισχύοντα στην Ευρώπη. Γι’ αυτό ο «εκσυγχρονισμός» της Τουρκίας έγινε συνώνυμος του «εξευρωπαϊσμού» της.

Ο Κεμάλ Ατατούρκ έστρεψε την χώρα του –πολιτικά, θεσμικά και πολιτιστικά-προς την Ευρώπη, εντάσσοντάς την στο πνεύμα της λειτουργίας των πολιτικών και κοινωνικών θεσμών της.

Η ανάγκη πολιτικού εκσυγχρονισμού του σύγχρονου τουρκικού κράτους, δηλαδή η ανάγκη της εγκαταλείψεως παρωχημένων παραδοσιακών σχημάτων, είχε ως αναπόφευκτο αποτέλεσμα την πολιτική και πολιτιστική ρήξη με τον πολιτιστικά αραβοκρατούμενο μουσουλμανικό κόσμο.

Εξάλλου, η ανάγκη εκσυγχρονισμού και προσαρμογής στις νέες ιδέες και καταστάσεις, που προϋπέθετε την εγκατάλειψη ξεπερασμένων θεσμών και μεθόδων του πολιτιστικά αραβοκρατούμενου μουσουλμανικού κόσμου, είχε ως αναπόφευκτο αποτέλεσμα την ενδυνάμωση και σταθεροποίηση του προσανατολισμού της «νέας Τουρκίας» προς την Ευρώπη και την πολιτική και πολιτιστική αποκοπή της από τον μουσουλμανικό κόσμο.

Αυτήν ακριβώς την πολιτική αποκοπή της σύγχρονης Τουρκίας από τον μουσουλμανικό κόσμο και την στροφή της προς την Ευρώπη αποδοκιμάζει ρητώς και ευθαρσώς το Κόμμα της Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, και προσωπικά ο κ. Νταβούτογλου σε ένα από τα βιβλία του.

Αυτή η πολιτική διαφοροποίηση του Κόμματος της Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης έχει ήδη εκδηλωθεί εμπράκτως με την ουσιαστική μεταβολή της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή. Ενώ η παραδοσιακή εξωτερική πολιτική της Τουρκικής Δημοκρατίας συνίστατο στην αυστηρή τήρηση «ίσων αποστάσεων» και από τον αραβικό (μουσουλμανικό) κόσμο και από το Ισραήλ, το οποίο η Τουρκία ήταν η μόνη μουσουλμανική χώρα που αναγνώρισε «de jure», η κυβέρνηση του κ. Έρντογαν προχώρησε στην σύσφιγξη και ποιοτική αναβάθμιση των σχέσεων με τις αραβικές χώρες και με την οργάνωση «Χαμάς», που πολιτικά κυριαρχεί στην Δυτική Όχθη, εις βάρος των διμερών σχέσεων με το Ισραήλ.

Αυτή ήταν μία συνειδητή, ηθελημένη πολιτική επιλογή. Ως εδώ τα πράγματα είναι ευκόλως κατανοητά. Από εδώ και πέρα όμως, ο δυτικός (και ο Έλληνας) αναλυτής δυσκολεύεται να διαγνώσει ορθώς την κατάσταση.

Και τούτο διότι, στην Τουρκία μία τέτοια επιλογή δεν αποτελεί μόνο το αντικείμενο μιάς αποφάσεως για την χάραξη της εξωτερικής πολιτικής. Δηλαδή δεν είναι μόνο μία πολιτική απόφαση, αλλά και πολιτιστική, που έχει άμεσο αντίκτυπο στην κοινωνική ζωή της Τουρκίας.

Η πολιτική στροφή προς τον μουσουλμανικό κόσμο συνεπάγεται και την πολιτιστική στροφή προς τον πολιτιστικά αραβοκρατούμενο μουσουλμανικό κόσμο.

Αυτό που βιώνεται σήμερα στην Τουρκία δεν είναι «οθωμανικός μεγαλοϊδεατισμός» ή «νεο-οθωμανισμός» με την έννοια της νοσταλγίας του λαμπρού παρελθόντος της αυτοκρατορικής περιόδου. Αυτό είναι το λάθος των δυτικών αναλυτών, μεταξύ των οποίων και των Ελλήνων.

Πρόκειται για ένα όντως μεθοδικό ξήλωμα του κεμαλικού κράτους, δηλαδή του σύγχρονου εξευρωπαϊσμένου/εκδυτικισμένου τουρκικού κράτους διά της σταδιακής επαναφοράς της θεοκρατίας (Şeriat ), δηλαδή των πρακτικών και εννόμων ρυθμίσεων του Ιερού Νόμου του Ισλάμ, όπως λ.χ. η απαγόρευση καταναλώσεως οινοπνευματωδών ποτών, συντηρητική ενδυμασία των γυναικών, η απαγόρευση των εναγκαλισμών και ασπασμών μεταξύ ανδρών και γυναικών δημοσίως, οι τέσσερις (4) προσευχές ημερησίως στις δημόσιες υπηρεσίες από τους ευσεβείς υπαλλήλους σε ειδικό χώρο προσανατολισμένο προς την Μέκκα (αναλογισθείτε ποία η θέση των υπαλλήλων εκείνων που δεν επιθυμούν να προσεύχονται τετράκις ημερησίως!).

Με άλλα λόγια πρόκειται για πρακτικές εντελώς ασύμβατες με την συνταγματικώς κατοχυρωμένη έννοια του κοσμικού κράτους.

Ακριβώς αυτοί που διαδηλώνουν, τους οποίους ο κ. Έρντογαν αποκάλεσε «πλιατσικολόγους» και «λαφυραγωγούς» (çapulcu), εκφράζουν και την αγωνία τους και την αντίθεσή τους σε αυτόν τον «πολιτιστικό επαναπροσανατολισμό» της χώρας τους και ζητούν από την Κυβέρνηση του Κόμματος της Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης να σεβαστεί το ισχύον Σύνταγμα!!!μη αμφισβητώντας εμπράκτως το όντως καινοτόμο μεταρρυθμιστικό έργο του Κεμάλ Ατατούρκ και τον κοσμικό χαρακτήρα της Τουρκικής Δημοκρατίας, που είναι συνταγματικά κατοχυρωμένα.

Συνεχίζεται………………….


Του Δρ. Βύρωνα Ματαράγκα
Διεθνολόγου