Αβεβαιότητα για το μέλλον της Ελλάδας στην ευρωζώνη, πολιτική ρευστότητα, αρνητικό κλίμα στις διεθνείς αγορές, άνωθεν παρεμβάσεις, υπεραισιοδοξία έναντι των αρχικών στόχων, η "γάγγραινα" της ελληνικής γραφειοκρατίας, απουσία κατάλληλου νομοθετικού πλαισίου, "μαύρες τρύπες" που δημιούργησε το Δημόσιο κατά το παρελθόν. Οι ερμηνείες που έχουν δοθεί για την αδυναμία αποτελεσματικής υλοποίησης του προγράμματος αποκρατικοποιήσεων είναι αρκετές. Το ερώτημα, όμως, παραμένει: γιατί το ΤΑΙΠΕΔ δυσκολεύεται τόσο, και σε ορισμένες περιπτώσεις αδυνατεί, να φέρει εις πέρας το έργο που έχει αναλάβει;

Ο θόρυβος που προκάλεσε η παραίτηση του Στέλιου Σταυρίδη από τη θέση του προέδρου του Ταμείου Αποκρατικοποιήσεων δείχνει να έχει καλύψει το γεγονός ότι πρόσφατα, ο στόχος των αποκρατικοποιήσεων -"κοινή συναινέσει" με τους δανειστές- αναπροσαρμόστηκε για άλλη μια φορά, εξαιτίας της αδυναμίας ολοκλήρωσης κομβικών διαγωνισμών, όπως αυτός της ΔΕΠΑ.

Με το κύριο βάρος να πέφτει πλέον στο 2014 (3,5 δισ. ευρώ), για το τρέχον έτος ο στόχος τοποθετήθηκε στο 1,6 δισ. ευρώ, έναντι της προηγούμενης πρόβλεψης για 2,6 δισ. ευρώ. Όμως, έπειτα από τόσες αναθεωρήσεις στα δύο χρόνια λειτουργίας του Ταμείου, πλέον οι στόχοι δεν έχουν τόση σημασία. Αντίθετα, το κόστος της μη επίτευξης των συμφωνηθέντων δείχνει κάθε φορά να είναι μεγαλύτερο, είτε με τη μορφή νέων μέτρων που αιφνιδιαστικά υιοθετούνται για να καλυφθεί το κενό, είτε με (προσχηματικές ή όχι) απειλές περί ανάληψης του ελέγχου ολοκλήρωσης των αποκρατικοποιήσεων από την τρόικα.

Από την πλευρά τους, βέβαια, οι κυβερνητικοί εταίροι έχουν θέσει το θέμα του ελέγχου των αποκρατικοποιήσεων ως “κόκκινη γραμμή”. Πάρα ταύτα, ο προβληματισμός για την πορεία του προγράμματος παραμένει. Επιχειρηματίες και επικεφαλής εταιρειών που συνεργάζονται ή έχουν συνεργαστεί με το Ταμείο, σε κατ΄ιδίαν συζητήσεις τους μιλούν συχνά για έναν δυσκίνητο οργανισμό που δεν μπορεί να αποδώσει τα αναμενόμενα λόγω της αδυναμίας των μεσαίων και κατώτερων στελεχών του, αυτών δηλαδή που υπό άλλες συνθήκες θα “έβγαζαν τη δουλειά”.

Έτεροι συνομιλητές υπερθεματίζουν, δείχνοντας προς την κατεύθυνση των συμβούλων που προσλαμβάνει το Ταμείο για κάθε διαγωνισμό και οι οποίοι αμείβονται ανεξαρτήτως αποτελέσματος. Η απουσία, υποστηρίζουν, ουσιαστικών κινήτρων για την έγκαιρη υλοποίηση διαγωνισμών από την πλευρά των συμβούλων (εκτός των μηνιαίων αμοιβών τους προβλέπεται και μπόνους για την ολοκλήρωση των διαγωνισμών) και η στελέχωση του Ταμείου από συγκεκριμένες “δεξαμενές” κατά τη δημιουργία του, συνεχίζουν να λειτουργούν επιβαρυντικά στη λειτουργία του.

Κανείς, ωστόσο, δεν μπορεί να παραγνωρίσει το γεγονός ότι δεν υπάρχει ούτε μια αποκρατικοποίηση που να μην αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα, είτε αυτά είχαν να κάνουν με την απουσία του απαιτούμενου νομοθετικού πλαισίου, είτε με την ύπαρξη κρατικών ενισχύσεων, είτε με ιδιοκτησιακές ασάφειες (στην περίπτωση των ακινήτων). Αλλά και σε αυτές που προχώρησαν, παρά τις προσδοκίες το ενδιαφέρον δεν ήταν το αναμενόμενο. “Δυστυχώς ή ευτυχώς, ουρές αγοραστών δεν έχουμε”, είχε αναφέρει ο εντεταλμένος σύμβουλός του Ταμείου σε επιτροπή της Βουλής, επισημαίνοντας και το μείζον πρόβλημα της αδυναμίας προσέλκυσης επενδυτών.

Και πως όχι, όταν κάθε αποκρατικοποίηση συναντά σφοδρές αντιδράσεις και χαρακτηρίζεται από μέρος του πολιτικού συστήματος ως “ξεπούλημα”; Υψηλόβαθμα στελέχη του Ταμείου δεν έχουν κρύψει πως το μεγαλύτερο εμπόδιο στο έργο τους αποτελεί η πολιτική φόρτιση που συνοδεύει κάθε ενέργεια τους. Τα πρόσφατα γεγονότα στη Θάσο, η βροχή προσφυγών στο ΣτΕ και όσα έπονται σε “ευαίσθητες” αποκρατικοποιήσεις όπως αυτές των εταιρειών ύδρευσης σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, μεταξύ άλλων, ενισχύουν αυτό το επιχείρημα.

Σε κάθε περίπτωση, το θέμα του ΤΑΙΠΕΔ, παρά την επιτυχή ολοκλήρωση διαγωνισμών όπως του ΔΕΣΦΑ, του ΟΠΑΠ και των Λαχείων, δείχνει από καιρό ότι απαιτεί επανεξέταση. Και σε λειτουργικό επίπεδο, οι ζημιές τρίμηνο με τρίμηνο διευρύνονται. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία για την πορεία του Ταμείου δείχνουν πως παραμένει ζημιογόνο (στο τρίμηνο Ιανουαρίου-Μαρτίου 2013 εμφάνισε ζημιές ζημιές 1 εκατ. ευρώ, λόγω και σχηματισμού προβλέψεων επισφαλών απαιτήσεων 307 χιλ. ευρώ για το έργο των Ελληνικών Αυτοκινητοδρόμων), ενώ μόνο στο διάστημα μεταξύ του Ιουλίου 2011 και του Μαρτίου του 2012 κατέβαλε 6,9 εκατομμύρια ευρώ για αμοιβές και έξοδα συμβούλων...

capital.gr/Nίκος Χρυσικόπουλος