Την "οργάνωση" των αγροτών με δημιουργία ομάδων παραγωγών και την άρση των περιορισμών στην ίδρυση συνεταιρισμών προτείνει, μεταξύ άλλων, η Επιτροπή Ανταγωνισμού ως μέτρο ενίσχυσης της διαπραγματευτικής θέσης των αγροτών στην αλυσίδα παραγωγής και διάθεσης οπωροκηπευτικών.

Η έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού αφορά στην παραγωγή, εμπορία, διανομή και λιανική πώληση νωπών οπωροκηπευτικών, για τη χρονική περίοδο από το 2005 έως και το 2011. Η κλαδική έρευνα επικεντρώθηκε σε δείγμα επτά οπωροκηπευτικών προϊόντων, και συγκεκριμένα στα μήλα, πορτοκάλια, ροδάκινα, πατάτες, τομάτες, αγγούρια και μαρούλια

Τα υψηλά περιθώρια κέρδους, κυρίως των χονδρεμπόρων, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις και των μεγάλων λιανεμπόρων. Η ταχύτητα που επιδεικνύουν οι πρώτοι να αυξήσουν τις τιμές χονδρικής όταν αυξάνονται οι τιμές παραγωγού και από την άλλη η καθυστερημένη αντίδραση όταν μειώνονται οι τιμές παραγωγού, καθώς και οι παρεκκλίσεις που επιτρέπει το φορολογικό σύστημα βρίσκονται πίσω από το μεγάλο άνοιγμα στην «ψαλίδα» των τιμών από το χωράφι στο ράφι.

Ο υπουργός Ανάπτυξης Κωστής Χατζηδάκης δήλωσε ότι λαμβάνει πολύ σοβαρά υπόψη τα συμπεράσματα της κλαδικής έρευνας, και εξέφρασε την πρόθεση της κυβέρνησης να νομοθετήσεις άμεσα όπου απαιτείται.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της Επιτροπής Ανταγωνισμού, διαχρονικά υπάρχει αύξηση της τιμής πώλησης των οπωροκηπευτικών στον καταναλωτή, με τις τιμές να αποκλιμακώνονται, ωστόσο, σταδιακά από το 2010.

Κατά μέσο όρο, η παραγωγή αντιπροσωπεύει το 40% της τιμής του προϊόντος. Η χονδρική πώληση στο 21%, ενώ η λιανική πώληση στο 28% αντίστοιχα. Τέλος, ακολουθεί ο ΦΠΑ, ο οποίος αντιπροσωπεύει το 9% της τελικής τιμής.

H Eπιτροπή Ανταγωνισμού  κάνει λόγο για «μη συμμετρική μετακύλιση τιμών» η οποία «οδηγεί πιο συχνά τους παραγωγούς στην πιο δυσμενή θέση, ενώ οι χονδρέμποροι εμφανίζονται περισσότερο ευνοημένοι συνολικά».

Ως λαμπρά παραδείγματα προς μίμηση η έρευνα αναφέρει τον Α.Σ. Ζαγοράς Πηλίου για τα μήλα, τον ΑΣΕΠΟΠ Βελβεντού για τα ροδάκινα, τον Α.Σ. Νάουσας και τον Α.Σ. Ανατολή, στην Ιεράπετρα . Οι συνεταιρισμοί αυτοί σύμφωνα με την έκθεση έχουν έντονη επιχειρηματική δραστηριότητα προς όφελος των παραγωγών - μελών τους, η οποία επιβεβαιώνεται και από το βαθμό διείσδυσής τους σε επόμενα στάδια της αλυσίδας.

Οι προτάσεις της Επιτροπής

Η εισαγωγή ενός ενιαίου και συστηματικού πλαισίου φορολογικών διατάξεων για τις γεωργικές επιχειρήσεις και τα γεωργικά εισοδήματα, ιδίως αναφορικά με την τήρηση σχετικών βιβλίων και τη φορολογική απεικόνιση στοιχείων.

Η υιοθέτηση εφαρμοστικών μέτρων και η άρση περιορισμών στη λειτουργία των δημοπρατηρίων.

Η υιοθέτηση νέων κανόνων και η συμπλήρωση του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου για την εξυπηρέτηση των καινοτόμων ή/και τοπικών δομών της αγοράς (πχ προγράμματα συμβολαιακής γεωργίας, ηρτημένης παραγωγής, ηλεκτρονικό εμπόριο, χωροθέτηση τοπικών και περιφερειακών αγορών, άρση περιορισμών στην ίδρυση αγροτικών συνεταιρισμών, συστηματικότερη εφαρμογή διατάξεων για τυποποίηση και ιχνηλασιμότητα κ.α.).

Ο εκσυγχρονισμός του κανονισμού μισθώσεων στις κεντρικές αγορές.

Η αναμόρφωση του ρυθμιστικού πλαισίου (ιδίως των όρων αδειοδότησης) που διέπει την οργάνωση και λειτουργία των λαϊκών αγορών.

Η προώθηση του θεσμού των «Αγορών Παραγωγών» («Farmers' Markets») και η υιοθέτηση σχετικών εφαρμοστικών μέτρων.

Η απλούστευση και συνακόλουθη κωδικοποίηση λοιπών αδειοδοτικών, διοικητικών και ποινικών διατάξεων που αφορούν στην παραγωγή και εμπορία των οπωροκηπευτικών.

Δείτε εδώ την έκθεση της Επιτροπής Ανταγωνισμού