Στα βήματα του Έντισον, πέντε μικρές ερευνήτριες από τα Χανιά, ηλικίας μόλις 15 ετών, με την εργασία τους «Λαμπτήρες πυρακτώσεως: είδος προς εξαφάνιση», κέρδισαν την πρώτη θέση στο συνέδριο του ευρωπαϊκού προγράμματος Chain Reaction (αλυσιδωτή αντίδραση) και θα εκπροσωπήσουν την Ελλάδα στο Πανευρωπαϊκό Συνέδριο που θα πραγματοποιηθεί στο Sheffield της Αγγλίας από τις 12 έως τις 14 Μαΐου.

Η Νικολέτα, η Τριανταφυλλιά, η Άλκηστη, η Μαρίνα και η Άννα Μαρία (βλ. παρακάτω φωτο), μαθήτριες στο 4ο Γενικό Λύκειο Χανίων, με συντονίστρια την καθηγήτρια φυσικής κ. Μαρία Ράπτη, αποτελούν τα μέλη της ομάδας «ΝΤΑΜΑ», που για 5 μήνες εργάστηκαν πραγματικά ως μικροί ερευνητές παρουσιάζοντας μια άρτια επιστημονική εργασία.

Η συμμετοχή στο πρόγραμμα, η εργασία και οι διακρίσεις

Το Chain Reaction είναι ένα ευρωπαϊκό τριετές πρόγραμμα που συντονίζει το Sheffield Hallam University στη M. Βρετανία και συμμετέχει το Τμήμα Χημείας του Πανεπιστημίου Κρήτης ενώ φιλοδοξία του προγράμματος είναι να αποτελέσει αντικείμενο εκπαίδευσης των μαθητών για την πραγματοποίηση ερευνητικών εργασιών σε ομάδες (projects).Οι μικροί ερευνητές, στους οποίους απευθύνεται, ακολούθησαν τον τρόπο δουλειάς ενός επιστήμονα σε όλα τα στάδια της: έθεσαν ερωτήματα, μελέτησαν τη βιβλιογραφία, συνεργάστηκαν με άλλες ομάδες, έκαναν υποθέσεις τις οποίες στη συνέχεια έλεγξαν και τέλος δημοσιοποίησαν τα αποτελέσματά τους

Το σχολείο συμμετείχε στο πρόγραμμα Chain Reaction με 8 ομάδες, αποτελούμενες από 40 συνολικά μαθητές. Στο project της κ. Ράπτη συμμετείχαν 4 ομάδες με συνολικά 19 μαθητές, οι οποίοι ανέλαβαν, μέσα από μια προτινόμενη λίστα θεμάτων, να πραγματοποιήσουν την εργασία «Πράσινο Φως». Οι 4 ομάδες ανέλαβαν να ερευνήσουν διαφορετικά είδη λαμπτήρων και έπειτα, έχοντας χτίσει το θεωρητικό υπόβαθρο, ακολούθησε η σύνταξη του ερωτηματολογίου. Στόχος ήταν να διερευνηθεί η στάση των πολιτών σε ζητήματα προστασίας του περιβάλλοντος και ανακύκλωσης, οι πεποιθήσεις και γνώσεις για τους λαμπτήρες εξοικονόμησης ενέργειας αλλά και να  διαπιστώσει αν ο κόσμος:

-διαχωρίζει τους λαμπτήρες σε εξοικονόμησης ενέργειας και πυρακτώσεως
- γνωρίζει τους λαμπτήρες φθορισμού, την ασφαλή αντικατάστασή τους
-γνωρίζει τους λαμπτήρες LED
-προτιμάει τους φθορισμού ή τους LED και γιατί
-ανακυκλώνει τους λαμπτήρες

Όλες οι ομάδες που συμμετείχαν στο συνέδριο είχαν πολύ καλό επίπεδο παρουσιάσεων.Εκτός από την ομάδα ΝΤΑΜΑ, που ήταν η νικήτρια ομάδα, από τις 8 συνολικά ομάδες που αρίστευσαν οι 4 προέρχονταν από το 4ο Γενικό Λύκειο Χανίων!

Οι πέντε ντάμες της ομάδας "ΝΤΑΜΑ"

Αναζητώντας τη φυσική στην κοινωνία και το περιβάλλον, οι πέντε ντάμες, βγήκαν στο δρόμο, ακολουθώντας δειγματοληπτική μέθοδο, και μοίρασαν ερωτηματολόγια για να αποτυπώσουν τη στάση των πολιτών ως προς την προστασία του περιβάλλοντος και την ανακύκλωση. Εργάστηκαν ατέλειωτες ώρες επικοινωνώντας μέσω blog που δημιουργήθηκε ειδικά για αυτό το σκοπό, και όταν συγκέντρωσαν τα στοιχεία τους και κατέληξαν σε αποτελέσματα, τα δημοσιοποίησαν στο συνέδριο του Chain Reaction, ακολουθώντας πιστά το πρωτόκολλο επιστημονικών συνεδρίων.

Η διαδικασία ακούγεται πρωτόγνωρη, όμως μέσα από αυτήν και την επαφή τους με ένα νέο τρόπο διδασκαλίας των φυσικών επιστημών βασισμένο στην πρακτική της διερευνητικής και συνεργατικής μάθησης, οι μικρές ερευνήτριες ανέπτυξαν εκτός από δεξιότητες και μια διαφορετική οπτική για τη μάθηση και τη γνώση.

Τι λένε όμως οι "ΝΤΑΜΑ" για αυτό;
 

Μαρίνα Χουστουλάκη

"Θα ήταν πολύ ωραίο να γίνω και εγώ ερευνητής στο μέλλον και να συμμετάσχω σε συνέδρια" λέει η Μαρίνα και τα μάτια της σηκώνονται ψηλά σαν να βλέπει πραγματικά το μέλλον μπροστά της.

"Μέσα από αυτό το project αγαπήσαμε τις φυσικές επιστήμες  και μέσα από την κοινωνική τους οπτική, δεθήκαμε σαν ομάδα, γενικά πήραμε πολλά πράγματα από αυτήν την εμπειρία και το συνέδριο"




Νικολέτα Μαυρεδάκη

"Πριν την εργασία έλεγα εντάξει, ένα μάθημα είναι θα πάω να το κάνω. Λες και ήταν αναγκαστικό" λέει η Νικολέτα που μονομιάς όταν ξεκίνησε να ακολουθεί τα βήματα που της έμαθε τόσο καλά η καθηγήτριά της - "Ρωτώ, σκέφτομαι, ερευνώ, συζητώ, συν – δημιουργώ".- δεν την ενδιάφερε πια που έψαχνε τόσες ώρες στο διαδίκτυο.

Τελικά βρήκε το μάθημα πολύ ενδιαφέρον αλλά και όχι μόνο.
"Όλη η εμπειρία, να πάμε σε Πανεπιστήμιο, να μας μιλήσουν σε αμφιθέατρο όλα αυτά μου άρεσαν πάρα πολύ, θα ήθελα να κάνω και άλλες παρουσιάσεις και στο μέλλον".



Τριανταφυλλιά Ψαρουδάκη

Για την Τριανταφυλλιά όλη η διαδρομή ήταν ένα ταξίδι στο οποίο ανακάλυπτε συνεχώς καινούρια πράγματα.

"Στην αρχή μου είχε φανεί πολύ ενδιαφέρον που επικοινωνούσαμε και συνεργαζόμασταν μέσω email, του  blog κτλ" επιβεβαιώνοντας την καθηγήτριά της κ. Ράπτη, που τονίζει ότι αυτή η εξ' αποστάσεως συνεργασία και έρευνα θα πρέπει να καλλιεργηθεί στα παιδιά, που ασκούνται στη διερευνητική μάθηση και μόνα τους πια, μέσω κάποιων κατευθύνσεων, ψάχνουν και μπορούν μόνα τους να απαντάνε ερωτήματα που αυτά θέτουν.

Στη συνέχεια λέει η Τριανταφυλλιά, γνωρίσηκαμε κοινωνικά με τα παιδιά, συνεργαστήκαμε και μάθαμε πολλά πράγματα, όλες μαζί, τονίζοντας ότι μέσα από όλη αυτήν την εμπειρία και την παρουσίαση στο συνέδριο, έμαθαν να δουλεύουν ομαδικά.



Άλκηστη Καπνισάκη

"Θα ήθελα να το ξαναζήσω αυτό, να το συνεχίσω και στο μέλλον", λέει η Άλκηστη που έχοντας κλίση προς τις φυσικές επιστήμες, το project τη βοήθησε να δει και την επίδρασή τους στην κοινωνία. "Στην αρχή του project δεν ήξερα τίποτα, όμως με τη συνεργασία με τα κορίτσια έμαθα πολλά πράγματα, ήταν πολύ καλή εμπειρία όπως  και το συνέδριο".



Άννα Μαρία Παπασηφάκη

Τα λόγια της Άννας Μαρίας αποτελούν την καλύτερη απόδειξη για την επιτυχία του προγράμματος: "Εγώ ήμουν θεωρητική κατεύθυνση και ήμουν έξω από τα νερά μου όμως μετά από αυτό άλλαξα γνώμη για τα θετικά μαθήματα. Είναι πιο ενδιαφέροντα, άμα τα ψάξεις και τα δεις καλύτερα είναι όμορφα".

Από την άλλη μεριά τα λόγια της καθηγήτριας κ. Ράπτη, διδάσκουν:: " Αυτή η διαδικασία εδωσε και σε εμένα μια διαφορετική οπτική. Και εγώ ως φυσικός έμαθα,  ήταν κάτι και για μένα καινούριο που με εξέλιξε και εμένα ως καθηγήτρια".

Η κ. Ράπτη σημείωσε ότι στην επιτυχία τους συνέβλαν και οι δράσεις του προγράμματος. "Ήρθαν επιστήμονες από το τμήμα Χημείας του Πανεπιστημίου Κρήτης, τους έκαναν μια διάλεξη για την επιστημονική μέθοδο, επισκεφτήκαμε στο Πολυτεχνείο Κρήτης και είδαν από κοντά ένα πραγματικό εργαστήριο. Αυτές οι επισκέψεις είχαν αποτέλεσμα γιατί αυτό που είδαν και τους περιέγραψαν το βιώσανε.


Η "ΝΤΑΜΑ" και η υπεύθυνη καθηγήτρια κ. Μαρία Ράπτη

Αυτό το βίωμα μπόρεσαν να το μεταφέρουν και στο περιβάλλον τους, καθώς όπως λένε οι μικρές ερευνήτριες στόχος είναι να εφαρμόσουν και να μάθουν και στους άλλους αυτά που ανακάλυψαν μέσα από την εργασία τους.

Όπως άλλωστε έδειξαν και τα αποτελέσματα της ερευνητικής τους προσπάθειας ο  "κόσμος δεν είναι ενημερωμένος για την ανακύκλωση και την ασφαλή αντικατάσταση των λαμπτήρων, όμως έχει πειστεί για το οικονομικό και το περιβαλλοντικό όφελος της εξοικονόμησης ενέργειας. Αν και προσπαθεί και θέλει να μάθει σε κάποια πράγματα χρειάζεται βοήθεια".
 
Η δουλειά συνεχίζεται και το Πάσχα

Το επόμενο στοίχημα για την ομάδα "ΝΤΑΜΑ", είναι να κερδίσει την πρωτιά και στο Λονδίνο, όπου εκεί θα συμμετέχουν οι νικήτριες ομάδες 12 χωρών και θα παρουσιάσουν τις εργασίες τους. Για το λόγο αυτό η... έρευνα δεν σταματά ούτε το Πάσχα.

"Τη Μ. Δευτέρα θα πάμε με τα κορίτσια στο Ηράκλειο για να δουλέψουμε εκεί με τους επιστήμονες και τους συντονιστές από το Ηράκλειο, καθώς και το Πανεπιστήμιο Κρήτης συμμετέχει στο πρόγραμμα.  Θα επεξεργαστούμε την εργασία στα Αγγλικά,  θα ακούσουμε τις συμβουλές τους έτσι ώστε να μπορέσουμε να ελπίζουμε και σε πανευρωπαϊκή
διάκριση".

Κλείνοντας οι ντάμες από την Κρήτη με μια φωνή είπαν: "Ελπίζουμε να σας βγάλουμε ασπροπρόσωπους".

Το έχετε κάνει ήδη.

Ελένη Ζουμαδάκη
[email protected]