Μία μέρα μένει για την πολυαναμενόμενη συνεδρίαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η οποία αποτελεί το σημαντικότερο γεγονός του τελευταίου διαστήματος για την Ευρώπη, αφού η πρόσφατη ομιλία του Mario Draghi στο Jackson Hole εκτίναξε στα ύψη τις προσδοκίες για νέα μέτρα τόνωσης της οικονομίας.

Οι προσδοκίες για τις αυριανές ανακοινώσεις του Draghi αποτελούν βασικό παράγοντα -σε συνδυασμό με την ειρηνευτική συμφωνία στην Ουκρανία- πίσω από τη σημερινή άνοδο των ευρωπαϊκών χρηματιστηρίων.

Μετά τη μείωση των επιτοκίων (με την ΕΚΤ να είναι η πρώτη από τις μεγάλες κεντρικές τράπεζες που τόλμησε να εφαρμόσει αρνητικά επιτόκια καταθέσεων) και την ανακοίνωση ενός νέου προγράμματος παροχής πολύ φθηνών δανείων στις ευρωπαϊκές τράπεζες, κάποιοι αναλυτές φοβούνται ότι ο Draghi “ξεμένει” από όπλα, στη μάχη του κατά του χαμηλού πληθωρισμού και των ασθενών τραπεζικών χορηγήσεων.

Έπειτα από την ομιλία του Draghi στο ετήσιο συνέδριο των κεντρικών τραπεζιτών, στο Jackson Hole, κατά την οποία ο Ιταλός δεν έκρυψε την ανησυχία του για τον επίμονα χαμηλό πληθωρισμό, η αγορά ποντάρει πλέον δυναμικά σε ένα πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης (QE, όπως ονομάζεται). Για πολλούς, μένει να φανεί το πότε θα εφαρμοστεί αυτό το πρόγραμμα, αλλά και το ποια μορφή θα λάβει.

Ως γνωστόν, τα είδη του QE είναι τουλάχιστον δύο:

- Το λεγόμενο ιδιωτικό QE, δηλαδή η ποσοτική χαλάρωση μέσω της αγοράς τιτλοποιήσεων (ABS). Στόχος μιας τέτοιας προσέγγισης θα ήταν να ενισχυθεί το χρηματοοικονομικό σύστημα της Ευρωζώνης και να τονωθεί ο δανεισμός στην πραγματική οικονομία, μέσω της ενίσχυσης των ισολογισμών των τραπεζών. Την περασμένη εβδομάδα, η ΕΚΤ ανακοίνωσε την πρόσληψη της BlackRock ως συμβούλου, για την προετοιμασία ενός τέτοιου προγράμματος.

Όμως, για τους αναλυτές, ένα τέτοιο πρόγραμμα ίσως να μην είναι αρκετά ευρύ για να ωφελήσει πραγματικά την ευρωπαϊκή οικονομία. Ο Draghi έχει δείξει πως επιθυμεί την αγορά απλών τιτλοποιήσεων, κατά προτίμηση δανείων μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Όμως, η αγορά αυτών των τίτλων είναι αρκετά μικρή, ώστε μια τέτοια κίνηση να έχει σοβαρό αντίκτυπο στην Ευρωζώνη. Συγκεκριμένα, τα ABS σε κυκλοφορία στην Ευρωζώνη ανέρχονται σε 1 τρισ. ευρώ, αποτελούν δηλαδή το 10% όλων των δανείων προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις στην περιοχή.

- Το πλήρες πρόγραμμα QE, με την αγορά κρατικών ομολόγων από τις τράπεζες, στα πρότυπα των αντίστοιχων κινήσεων της Federal Reserve και της Τράπεζας της Αγγλίας. Πρόκειται, αναμφισβήτητα, για μια αμφιλεγόμενη κίνηση, που αντιμετωπίζει σοβαρά πολιτικά, νομικά και τεχνικά εμπόδια. Τα τεχνικά εμπόδια έγκεινται κυρίως στο ότι σε αντίθεση με ό,τι συνέβη στις ΗΠΑ ή τη Βρετανία, δεν υπάρχει ένα ευρωπαϊκό ομόλογο το οποίο μπορεί να αγοράσει η ΕΚΤ. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η κεντρική τράπεζα δεν μπορεί να ευνοήσει κάποια χώρα σε βάρος μίας άλλης, αυτό το πρόβλημα μπορεί να λυθεί εάν ο Draghi αγοράσει κρατικά ομόλογα αναλογικά με το μερίδιο της κάθε χώρας μέλους στο μετοχικό κεφάλαιό της.