Με την ευκαιρία διοργάνωσης στην Τύλισσο νομού Ηρακλείου ημερίδας για το Ιατρικό Τουρισμό, επιτρέψτε μου να αναφέρω όχι μόνο την εμπειρία μου αλλά πολλές πτυχές ενός καίριου ζητήματος.

Στο πλαίσιο της σωστής μεθοδολογίας Στρατηγικής Διοίκησης (Strategic Management) (2), ξεκινάμε από την παραγωγή. Εκτός από την διετή έμπρακτη ενασχόληση μου με τον Ιατρικό Τουρισμό προς Γαλλία, Αγγλία, Γερμανία, στο πλαίσιο της Cretan Health medical tourism Consultants και σε συγκεκριμένες ειδικότητες, ασχολήθηκα με Ιατρικό Τουρισμό το 1997-8-9 στην ιδιωτική Κλινική Αθηνών ΥΓΕΙΑ (Μαρούσι). Τότε ως Διευθυντής Ανάπτυξης και Επικοινωνίας μαζί με τον ΔΣ, Κώστα Κιτσιώνα, ασχοληθήκαμε έντονα με τους Άραβες και τους Αμερικάνους που ήταν στην Μέση Ανατολή στις ένοπλες δυνάμεις. Είχαμε και πολλούς εσωτερικούς ασθενείς (εγχειρήσεις, κ.α.) και πολλούς εξωτερικούς (check up, εμφυτεύματα, κ.α.) από αυτούς τους πληθυσμούς.

1 Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ

Σπεύδω να αναφέρω ότι ο Ιατρικός Τουρισμός είναι πρώτα ΙΑΤΡΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ και μετά τουρισμός.

Ας εξετάσουμε, λοιπόν, την παραγωγή Ιατρικής. Οι Έλληνες Γιατροί (άρα και εκείνοι της Κρήτης) είναι παγκοσμίου επίπεδου και το επιστημονικό επίπεδο των Ιατρικών υπηρεσιών της Ελλάδος, σύμφωνα με τον ΠΟΥ (2012) είναι στην 9η θέση μεταξύ 190 χωρών! Βεβαία, αυτό λόγω των παγκόσμιων συνεδριών, είναι γνωστό από τους συναδέλφους Γιατρούς των δικών μας. Εκείνοι γνωρίζουν την αξία των : Γεωργούλια, Πασπάτη, Ανεζίνη, Μελισσά, Μανιώ, και πάρα πολλών άλλων.

Προϋπόθεση για Ιατρικό Τουρισμό είναι το επίπεδο ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Αυτό το έχουμε εξασφαλισμένο.

Αλλά επειδή είναι πολύπλοκο θέμα και πρόκειται για ΥΓΕΙΑ εισέρχονται προβλήματα ΔΙΑΘΕΣΗΣ της ΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ της ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ, ΔΙΑΚΡΑΤΙΚΩΝ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ, ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ (3) και στην παρούσα εποχή ΥΠΟΛΟΓΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΤΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ διότι παγκοσμίως οι Διεθνές Ιατρικές Υπηρεσίες είναι σε φάση ωριμότητας (BCG) γιατί ιστορικά υπάρχουν τώρα και 40 χρόνια στις αναδυόμενες χώρες (Ουγγαρία, Τσεχία, Πολωνία, Φιλιππίνες, Ταϊλανδή, Τουρκία, κ.α.) (4) και πάνω από 100 χρόνια στις αναπτυγμένες (Γαλλία, Ελβετία, κ.α.) (5).

Για αυτό τον λόγω πρέπει να αναλύσουμε την διάθεση των υπηρεσιών Υγείας.

2 Η ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ (επειδή η ιατρική είναι σοβαρή επιστήμη και πολύ σοβαρό θέμα δεν θα τολμήσω να πω Marketing)

Η διάθεση όλων των Ιατρικών Υπηρεσιών που είναι αρμοδιότητα του Υπουργείου Υγείας διέπονται από ένα αυστηρά ηθικό και επιστημονικό πλαίσιο και ελέγχονται από το Υπ. Υγ..

Θα συγκεντρωθούμε στο πλαίσιο μιας λεπτομερής ανάλυσης στους μεγάλους όγκους εισροών και εκροών. Πρέπει να διακρίνουμε μεταξύ ΙΑΤΡΙΚΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ και ‘’τυχαίες Ιατρικές υπηρεσίες’’ (μη προγραμματισμένες).

• ‘’τυχαίες ιατρικές υπηρεσίες’’

-Είναι γνωστό ότι στο πλαίσιο των διακρατικών συμφωνιών ένας Γάλλος ή ένας Γερμανός ή ένας Έλληνας, κλπ, με την μικρή μπλε κάρτα Υγείας μπορεί να θεραπευτεί στο ΕΣΥ σε όποια από τις αντίστοιχες χώρες επισκέπτεται για τουρισμό ή επιχειρηματικά και σε παθήσεις που καλύπτονται από τα Εθνικά Συστήματα Υγείας. Όχι πχ Πλαστικής Χειρουργικής για αισθητικούς λόγους αλλά μετά πχ. από ένα Ca.
-Επίσης οι ξένες ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες καλύπτουν τους ασφαλισμένους τους για συμβάντα (γαστρεντερίτιδες, τραυματισμοί, κ.α.) στην διάρκεια πχ των διακοπών τους στην Χερσόνησο ή τον Πλατανιά Χανίων.

3 ΙΑΤΡΙΚΌΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

Θα περιοριστώ στην Ε.Ε. και δεν θα αναφερθώ στα εκατομμύρια των πολιτών των ΗΠΑ που επισκέπτονται την Ινδία (καρδιοχειρουργική, εξαιρετικοί Γιατροί με 1/7 κόστος), τις Φιλιππίνες, την Ταϊλανδή, χώρες με τους περισσότερους ιατρούς και νοσηλευτικό προσωπικό εκπαιδευμένο στις ΗΠΑ.

Ο Ιατρικός Τουρισμός όπως το ορίζει η ΑΑΜΤ (ΗΠΑ) είναι εκείνος που προσδιορίζεται από προγραμματισμένο ταξίδι σε ξένη χώρα. Οι λόγοι είναι πολλοί και η απόφαση εστιάζεται μεταξύ άλλων και στην εικόνα έλξης της χώρας προορισμού.

-3.1.Ε.Ε. και Ιατρικός Τουρισμός

Ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Όπως το αναφέρει ο μεγάλος Καθηγητής Στρατηγικής του Harvard, M. Porter, υπάρχουν σε τελική ανάλυση 3 στρατηγικές: κόστους με όλα τα τμήματα, διαφοροποίησης (ποιότητα, εικόνα, αξία στην αντίληψη) σε μεγάλη έκταση και εστιαζόμενη σε ένα μόνο τμήμα αγοράς με 1 από τα 2 άνω positioning.

Θα αναφερθούμε μόνο σε 2 ειδικότητες που στην ΕΕ έχουν το μερίδιο του λέοντος εκείνες των οδοντιατρικών υπηρεσιών και εκείνων της πλαστικής χειρουργικής.

Εμφυτεύματα και λοιπές οδοντιατρικές ειδικότητες

*Άριστες υπηρεσίες, Χαμηλό κόστος

Ουγγαρία. Πρωτεύουσα των οδοντιατρικών υπηρεσιών και εκείνων των εμφυτευμάτων. Άλλες χώρες Πολωνία, Τσεχία, Τουρκία, Βουλγαρία, κλπ. αυτές οι χώρες έχουν οργανώσει εμπορικά δίκτυα. Έχουν αρχίσει τον ιατρικό τουρισμό πριν 20 έως 30 χρόνια.

Η διαφορά με εμάς είναι (κατά μέσο όρο) από 30 έως 50% ποιο οικονομικά.
*Ενδιάμεσο κόστος
Ισπανία με πχ. Γάλλους οδοντιάτρους στην Βαρκελώνη. Και εκείνοι έχουν οργανώσει εμπορικά δίκτυα.

Επεμβάσεις πλαστικής χειρουργικής

Σε αυτήν την ειδικότητα έχουμε την Τσεχία στην 1η θέση των εξαιρετικών Ιατρικών υπηρεσιών αλλά και για τους συγκινείς, με χαμηλό κόστος. Και όλες τις άλλες χώρες που προαναφέραμε.

Στην υψηλή γκάμα, δηλαδή τις χώρες που επισκέπτονται για επεμβάσεις οι εύπορες κυρίες του Αραβικού κόσμου, έχουμε την Γαλλία και την Ελβετία.

Πρέπει να αναφέρουμε χώρες που αναδειχτήκαν πρόσφατα όπως η Τυνησία όπου τώρα και μια δεκαετία Γάλλοι ή Γάλλο-Τυνήσιοι χειρουργοί (και καθηγητές) ασκούν σε ιδιόκτητες κλινικές την Πλαστική Χειρουργική.

Αυτά τα προαναφερθέντα στοιχεία, είναι σημαντικά, αλλά δεν αποτελούν τους κύριους Παράγοντες Επιτυχίας (ΚΠΕ) ενός οικονομικού πρότυπου δραστηριότητας μακροχρόνιας αντιμετώπισης του ήδη εδραιωμένου ανταγωνισμού.

Εδώ ερχόμαστε στην βάση της Στρατηγικής Ανάπτυξης και στην έννοια της έλξης μέσω του Στρατηγικού Positionning ή αλλιώς κατάκτησης θέσης Αντιληφθείσας Αξίας.

4 Ιατρικός Τουρισμός και Στρατηγικό Positionning

Την δεκαετία του 2.000 η Τσεχία είχε σαν υπόσχεση στις διαφημιστικές τις εκστρατείες του ‘’ΕΟΤ της’’ The Country of Μedical Tourism. Αυτό σημαίνει μια ολόκληρη κινητοποίηση κρατικών και ιδιωτικών φορέων τουρισμού και υγείας για την ποιότητα, την φιλοξενία, την πληροφόρηση ανά πάσα στιγμή, την διαθεσιμότητα των εμπλεκομένων, τις πιστοποιήσεις των γιατρών, των ιατρικών Κέντρων και Μονάδων Υγειας.κ.α. by International Standards. Nα αναφέρομαι ότι τα εστιατόρια και ξενοδοχεία που αναφέρονταν στις brochures Ιατρικού Tουρισμού, το 2006, στην Τσεχία είχαν όλα Haccp & Iso (από γερμανικές εταιρείες πιστοποίησης).

Το δε προσωπικό τους ήταν από σχολές, κλπ, κλπ. Δεν μπορούσες να δεις κάδους απορριμμάτων και μύγες τριγύρω από μονάδες Υγείας (χωρίς να ανήκουν στις μονάδες υγείας). Αλλά και ούτε ηχορύπανση. Να αναφέρω ότι εκείνο το καλοκαίρι στην όμορφη Πράγα υπήρχαν 19 κοντσέρτα κλασσικής μουσικής στις εκκλησίες και στις Δημόσιες αίθουσες Μουσικής

Επίσης, όταν λέμε Ιατρικός Τουρισμός δε εννοούμε τα απλά δικά μας ξενοδοχεία, όσο πολυτελείς και αν είναι.

Σημαίνει Clinic Hotels αφιερωμένα στην Υγεία με γιατρούς από την 1η ημέρα έως την τελευταία, δηλαδή τουλάχιστον 10 γιατρούς και 30 παραϊατρικό προσωπικό και ένας χώρος όπου όλα διέπονται από την Ιατρική.

Και μεταξύ πολλών άλλων απόλυτη ησυχία και ηρεμία!! Όπως την SHA wellness clinic Alicante Spain, La Prairie Clinic Hotel CH, Bad Gattaz Austria, κλπ. Σε ποιο οικονομική έκδοση έχουμε και το Danubius Grand Hotel.

5 ΕΙΔΗ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥΣ

Όπως προαναφέραμε έχουμε 2 ειδών Ιατρικών Υπηρεσιών που εντάσσονται στον τομέα Ιατρικού Τουρισμού.

1)προς το εξωτερικό πχ τους κατοίκους της πλούσιας ΕΕ, μέσω Εθνικών Συστημάτων Υγείας.
2)προς το εξωτερικό αλλά αμιγώς ιατρικός τουρισμός

Η πρώτη κατηγορία αφορά όλες τις παθήσεις και θεραπείες και είναι αποκλειστικά υπόθεση του Ελληνικού Υπουργείου Υγείας και εμπλέκεται το ΕΣΥ. Μπορούμε να αναπτύξουμε Ιατρικό Τουρισμό σε αυτήν την κατηγορία? Βέβαια. Αλλά

• με στελέχη που γνωρίζουν τους τομείς ιδιωτικής και δημόσιας Υγείας, με δεκαετή επαγγελματική εμπειρία, τουλάχιστον. Όχι πολιτικά στελέχη μόνο. Αυτά τα στελέχη θα δρουν όχι μόνο στις διοικήσεις Νοσοκομείων αλλά και ως σύμβουλοι Υπουργού και Διεθνείς διαπραγματευτές. Εγώ προσωπικά το έχω κάνει ήδη από το 1997.

• σε 1η φάση και ως τεστ με μερικά νοσοκομεία όπου οι διοικητές θα έχουν πολλές εξουσίες για να μπορούν να ρυθμίσουν την ισορροπία της απασχόλησης του προσωπικού μεταξύ των 2 ‘’κλάδων’’ , δηλαδή Ελλήνων και ασφαλισμένων των συστημάτων ασφάλισης της ΕΕ (NHS, Securite Sociale, Krankenkassen, etc ). Εδώ εφαρμόζονται οι αρχές της οργανωσιακής συμπεριφοράς και του Management συστημάτων και αλλαγής.
• Σε αυτήν την φάση μόνο νοσοκομεία με ΄΄μικρή΄΄ πληρότητα επί των αναπτυγμένων κλινών.
• Κοστολογικά, η διαπραγμάτευση και η επιχειρηματολογία θα εστιαστεί σε ένα ενδιάμεσο κόστος.

Αυτό θα επιτρέψει την χρηματοοικονομική τροφοδότηση των δημόσιων Νοσοκομείων

Η 2η κατηγορία, αφορά συγκεκριμένες υπηρεσίες υγείας

Σε αυτήν την κατηγορία εντάσσεται η μη επείγουσα ή χρόνιων παθήσεων Ιατρική, ήτοι η προγραμματισμένη ιδιωτική αναζήτηση Υπηρεσιών Υγείας και για την ΕΕ οι ειδικότητες, μεταξύ λίγων άλλων, της Πλαστικής Χειρουργικής και των Εμφυτευμάτων.

Εδώ έχουμε να ανταγωνιστούμε, και είναι μια μακροχρόνια προσπάθεια,

• καταρχήν την αντίληψη των κατοίκων των χωρών κύριων πελατών μας τουριστικά. Δηλαδή ότι η Κρήτη δεν είναι μόνο παραλία και ήλιος και ‘’ελαφριά’’ διασκέδαση.

• τις χώρες όπου εκτός εξαιρετικού επιπέδου ιατρικών υπηρεσιών, έχουν καθιερωθεί ως προορισμοί Ιατρικού Τουρισμού

• με μακροχρόνιες προσπάθειες, να καταλάβουμε μια θέση στον πίνακα κοινωνικοπολιτισμικής αναφοράς των δυνητικών ‘’πελατών ‘’ μας και όχι μόνο των γιατρών των χωρών αυτών

• τον προσδιορισμό του φπα στο 5% για υπηρεσίες αμιγώς Ιατρικού Τουρισμού, ώστε να μειωθεί το κόστος και σε συνέχεια η τιμή πώλησης.
• η υποχρεωτική εφαρμογή της νομοθεσίας περί πιστοποίησης και ασφάλισης.
• σιγά σιγά πολιτισμικά πρότυπα που θα συνοδευόσουν αυτήν την μετατροπή.

Όλα είναι δυνατά. Με έμπειρους επαγγελματίες του Management Υγείας, με κεντρική πολιτική βούληση και με πίστη στις ικανότητες των οπαδών της εξέλιξης μας, δηλαδή αυτών που έχουν και πιστεύουν στις αιώνιες αξίες μας.

Μ. Ντουρουντάκης
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1)Ο μακροβιότερος Διοικητής δημόσιων νοσοκομείων και με θητεία Γενικού Διευθυντή Διεύθυνσης στους 2 μεγαλύτερους ιδιωτικούς Ιατρικούς ομίλους Αθηνών εκείνο του ΥΓΕΙΑ δ.θ.κ.α. και του Ιατρικού Αθηνών.
2)και για να μην καταργήσουμε τις ένδοξες ΑΣΟΕΕ (ΟΠΑ), Βιομηχανική Πειραιώς (ΠΑΠΕΙ), κ.α. Οικονομικές Σχολές
3)με περιβάλλον των Ιατρικών Υπηρεσιών δεν εννοούμε τον ξενοδοχειακό εξοπλισμό των ιδιωτικών ή δημόσιων μονάδων Υγείας .
4) Σύμφωνα με την Αμερικάνικη Ένωση Ιατρικού Τουρισμού (ΑΑΜΤ) οι Most Accredited Countries by the US Standards (πιστοποίηση) είναι οι Φιλιππίνες, η Ταϋλάνδη και η Τουρκία!!!
5)Αριθμοί και θεωρητικά δεδομένα μπορούν να διαβαστούν από πολλές μελέτες σχετικές με Ιατρικό Τουρισμό των Καθηγητών Κοινωνικής Ιατρικής όπως εκείνες του κ. Ι. Τούτουζα.