Μετά την ολοκλήρωση των προαπαιτούμενων για την πρώτη αξιολόγηση του προγράμματος, που επιβάρυναν το πολιτικό κλίμα, η κυβέρνηση καταβάλλει πλέον προσπάθειες με στόχο την αλλαγή της πολιτικής ατζέντας, στρέφοντας το ενδιαφέρον σε θεσμικά ζητήματα. Άμεσα την αλλαγή του εκλογικού νόμου και τη συνταγματική αναθεώρηση και μέχρι τέλος του χρόνου τη ριζοσπαστική επαναθεσμοποίηση του Σχεδίου Καλλικράτης, όπως ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός και ο αρμόδιος υπουργός.

Χαρακτηριστικές είναι οι δηλώσεις του Υπουργού Εσωτερικών κ. Παναγιώτη Κουρουμπλή στο Βήμα της Κυριακής 26ης Ιουνίου 2016 : «[Sic] Για να διευρύνουμε τη συμμετοχή των πολιτών στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση των πολιτικών, εξετάζουμε την εισαγωγή αμεσοδημοκρατικών θεσμών, όπως τοπικά δημοψηφίσματα, ο συμμετοχικός προϋπολογισμός των ΟΤΑ, οι νομοθετικές πρωτοβουλίες πολιτών σε  τοπικό επίπεδο κ.α.». Άλλωστε και με την τοποθέτηση του στην ημερίδα της ΠΕΔΑ (Περιφερειακή Ένωση Δήμων Αττικής), στις 22/06/2016 και την αναφορά του στην επιτροπή επαναθεσμοποίησης της Αυτοδιοίκησης, που ήδη άρχισε τις εργασίες της και θα ολοκληρωθούν στο τέλος του χρόνου, αποκάλυψε τις κυβερνητικές προθέσεις και διαθέσεις, για «ριζικές αλλαγές στο μοντέλο διοίκησης του κράτους και στην τοπική αυτοδιοίκηση ώστε να έχει τη δυνατότητα να επιλύει τα προβλήματα του πολίτη στον τόπο του».  

Η εξαγγελία της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, για την εισαγωγή αμεσοδημοκρατικών θεσμών και την επαναθεσμοποίηση της αυτοδιοίκησης, θα αναδειχτεί φτηνή επαναστατική προοδευτικότητα, όπως ανάλογες εξαγγελίες της συγκυβέρνησης ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, αν η επαναθεσμοποίηση δεν συνεπάγεται την ριζική αλλαγή του ήδη ξεπερασμένου αυτοδιοικητικού συστήματος με την εφαρμογή, χωρίς προϋποθέσεις και προαπαιτούμενα, ριζοσπαστικών θεσμικών τομών, που  θα διαμορφώσουν ένα νέο πρωτοποριακό αυτοδιοικητικό περιβάλλον στο οποίο:

1.  Δεν θα έχουν λόγο ύπαρξης, παρατάξεις, κατανομές εδρών, εξαρτήσεις ,ομηρίες, παρεμβάσεις και εξουσιαστικά παράγωγα, που καταργούνται de facto με την θέσπιση χωριστού ψηφοδελτίου για άμεση εκλογή των περιφερειαρχών,  δημάρχων και των συμπαραστατών του δημότη (των οποίων προτείνεται η εκλογή) και ενιαίου για την εκλογή των περιφερειακών και δημοτικών συμβούλων.
2.  Με την κατάργηση των παρατάξεων, που συνεπάγεται η καθιέρωση του ενιαίου ψηφοδελτίου, η συμπολίτευση και αντιπολίτευση, δεν θα ορίζονται από το εκλογικό αποτέλεσμα αλλά θα διαμορφώνονται στη διάρκεια των συζητήσεων, διαβουλεύσεων και τη λήψη των σχετικών αποφάσεων. Έτσι, η σημερινή αντιπολίτευση, αρνητής και ανεύθυνος συντελεστής του τοπικού γίγνεσθαι, στο νέο αυτοδιοικητικό περιβάλλον γίνεται συμμέτοχος και συνυπεύθυνος συν-διαχειριστής των τοπικών θεμάτων και υποθέσεων.
3.  Θα οριστούν νέοι κανόνες που θα διαμορφώνουν τις αποφάσεις, τις διαδικασίες εφαρμογής και τα πλαίσια δράσεων, των αυτοδιοικητικών αρχών και των δημοτών-πολιτών μέσα από:  
α. Την κατανόηση και το σεβασμό των διαφορετικών αντιλήψεων, απόψεων και αναγκών, που συνυπάρχουν σε μια κοινότητα ανθρώπων.
β. Την συνειδητοποίηση από πλευράς αυτοδιοικητικών αρχών και δημοτών-πολιτών, της αδυναμίας υιοθέτησης λύσεων, οι οποίες επιβάλλουν υποχρεώσεις σε άλλους ή στερούν δικαιώματα άλλων.
γ. Την αξιοποίηση της συλλογικής εμπειρίας, γνώσης και δημιουργικότητας, που υπάρχει στις τοπικές κοινωνίες.   
4.  Θα αποτελεί παρελθόν, το προσωπο-κεντρικό πρότυπο αυτοδιοικητικής εξουσίας  του Περιφερειάρχη-Δημάρχου, το οποίο θα διαδεχτεί νέο, θεσμο-κεντρικό μοντέλο, με κυρίαρχο το δίπολο «Δημότης-Συμβούλιο», όπου το Περιφερειακό και Δημοτικό συμβούλιο, πέραν του κατεξοχήν εποπτικού και ελεγκτικού τους ρόλου θα ορίζονται ως τα αρμόδια θεσμικά όργανα κατανομής της τοπικής εξουσίας.
5.  Οι Δημότες, θα καταστούν αποκλειστικοί πάροχοι και ελεγκτές της τοπικής εξουσίας με:
Την επιλογή όλων των υποψηφίων αιρετών αυτοδιοικητικών οργάνων από τις τοπικές κοινωνίες μέσω ενδο-αυτοδιοικητικών προκριματικών διαδικασιών με αυτοπροτάσεις των ενδιαφερομένων, ή προτάσεις των κοινωνικών φορέων, ομάδων, συλλόγων και επαγγελματικών τάξεων.
Την Εκλογή των αξιότερων από χωριστά και ενιαία  ψηφοδέλτια, τα οποία θα καταρτίζονται από τις λίστες των ενδο-αυτοδιοικητικών  διαδικασιών και όχι τις λίστες και τα χρίσματα των κομμάτων, ή των τοπικών παραταξιακών μηχανισμών.
6.  Όλα τα αιρετά αυτοδιοικητικά όργανα και φορείς, θα έχουν:
α.  Καθορισμένο όριο θητείας, η υπέρβαση του οποίου θα συνεπάγεται κώλυμα εκλογιμότητας, για να εξασφαλίζεται θεσμικά η ανανέωση τους, να μη γίνεται, η οικιοθελής προσφορά στα κοινά, δια βίου άσκηση πολιτικής και να περιορίζεται η σύσταση πελατειακών μηχανισμών και ψηφοθηρικών δικτύων.
β.  Διακριτούς ρόλους, που θα ορίζουν με σαφήνεια και ακρίβεια την αποστολή και το έργο ενός εκάστου, θα κατανέμουν αρμοδιότητες και ευθύνες και θα λογοδοτούν οι αρμόδιοι και υπεύθυνοι για τις πράξεις και παραλείψεις τους. 
7.  Θα καταστεί θεσμός η ανάκληση αιρετού αυτοδιοικητικού οργάνου με πρόταση μομφής, που θα υποστηρίζεται επίσημα από το πλειοψηφικό ποσοστό του εκλογικού σώματος από το οποίο εκλέχτηκε. Το μέτρο αποσκοπεί αποκλειστικά στην ανάδειξη, σε παράγοντα ελέγχου της τοπικής εξουσίας, των ίδιων των υποκειμένων της, που είναι οι Δημότες-πολίτες.
8.  Θα κατοχυρωθούν θεσμικά δομές, δράσεις και σχήματα ενεργούς συμμετοχής του δημότη-πολίτη όπως:
α. Τοπικές συνελεύσεις γειτονιάς με τη συμμετοχή των κατοίκων, ως διαδικασία και χώρος διαμόρφωσης συλλογικών αποφάσεων στο γράμμα και το πνεύμα του αρχαίου, «τις  βούλεται αγορεύειν» και όχι στο δόγμα «αποφασίζουμε και διατάσουμε» με τις κατά κανόνα προειλημμένες και στημένες αποφάσεις, του σήμερα. 
β.  Συλλογή Υπογραφών ως μέσον και διαδικασία: 
(1) Έκφρασης και καταγραφής της τοπικής συλλογικής βούλησης. 
(2)  Ανάδειξης και προβολής συλλογικών αιτημάτων δημοτών-πολιτών.
(3)  Διοργάνωσης και υποστήριξης πρωτοβουλιών δημοτών και πολιτών. 

Λεπτομέρειες της εξωτερίκευσης και εφαρμογής των θεσμικών τομών, που δεν επιτρέπουν τα περιορισμένα τα όρια του άρθρου, παρέχονται σε εκτενέστερο κείμενο, που είναι στη διάθεση κάθε ενδιαφερόμενου. 

Η  διαμόρφωση ενός νέου πρωτοποριακού αυτοδιοικητικού περιβάλλοντος άμεσης δημοκρατίας και ριζοσπαστικών τομών, που αναφέρθηκε ο πρωθυπουργός και οραματίζεται με την επαναθεσμοποίηση του «Καλλικράτη» η κυβέρνηση της αριστεράς δεν επιτυγχάνεται με καταργήσεις των κανόνων του παλιού, αλλά με τη ριζική αναθεώρηση και εκσυγχρονισμό τους, που προϋποθέτουν:
1.  Ισχυρή πολιτική  βούληση κυβέρνησης, που διαθέτει τόλμη και γενναιότητα να πραγματώσει, τις θεσμικές ριζοσπαστικές τομές αψηφώντας για το πολιτικό κόστος.
2.  Αμερόληπτη ενημέρωση του εκλογικού σώματος και ειλικρινή διαβούλευση με τα θεσμικά όργανα της αυτοδιοίκησης προκειμένου: 
α.  Να πεισθούν οι δημότες-πολίτες και τα όργανα της αυτοδιοίκησης  ότι οι θεσμικές τομές και αλλαγές υπηρετούν ειλικρινείς προθέσεις και διαθέσεις για αναδιάρθρωση της τοπικής αυτοδιοίκησης  και όχι πολιτικές και κομματικές σκοπιμότητες.
β.  Να εδραιωθεί ευρύτερη κοινωνική συναίνεση και αποδοχή των νέων θεσμικών μεταρρυθμιστικών αλλαγών.
γ.  Να αναδειχτεί το εντονότατο καθολικό λαϊκό αίτημα για ριζοσπαστικές θεσμικές τομές  στο ξεπερασμένο αυτοδιοικητικό μας σύστημα.

Η αναγκαιότητα  ριζικών αλλαγών στον αυτοδιοικητικό χώρο και στο μοντέλο διοίκησης του κράτους δεν αμφισβητούνται. Αμφισβητούνται όμως, οι κυβερνητικές διαθέσεις και πολιτικές προθέσεις, που δημοσιοποιήθηκαν, καθώς το εκλογικό σώμα με την συμπεριφορά του, όπως αυτή καταγράφεται δημοσκοπικά, διερωτάται αν:  
1. Οι κυβερνητικές διαθέσεις, έχουν να κάνουν με τις ριζικές αλλαγές στο μοντέλο της  δημόσιας Διοίκησης, ή με την διαχείριση των στημένων δημοσκοπήσεων που επινοούν τα γνωστά ιδιοτελή (λόγω των αδειών) ΜΜΕ, για την επάνοδο στην εξουσία αυτών που έφεραν τη χώρα στη σημερινή κατάσταση. Επάνοδο, την οποία μάλιστα και θεωρούν sine qua non προϋπόθεση για την έξοδο της χώρας από την κρίση.  
2. Οι πολιτικές προθέσεις,  έχουν να κάνουν πράγματι με ριζοσπαστικές τομές  στον  αυτοδιοικητικό χώρο ή με την αντιμετώπιση της κοινωνικής δυσαρέσκειας, που επιβάλει η συγκυρία και σχετίζεται με τα αλλεπάλληλα επώδυνα μνημονιακά μέτρα, (περικοπές, υπερφορολόγηση, πλειστηριασμοί κλπ).

Οι αμφισβητήσεις του εκλογικού σώματος, παρέχουν ευκαιρία στην κυβέρνηση να αποδείξει, ότι το συγκριτικό πολιτικό πλεονέκτημα της αριστεράς, με το αμέτοχο της στην διαμόρφωση των πολιτικών της μεταπολίτευσης δεν έχει χαθεί, όσο και αν προσπαθεί γι’ αυτό, το αντιπολιτευτικό κατεστημένο και αφετέρου ότι οι αθετήσεις και ασυνέπειες εφαρμογής του προεκλογικού της προγράμματος και οι δυσάρεστες υπαναχωρήσεις στα μνημονιακά μέτωπα, ήταν αποτέλεσμα ωμών εκβιασμών και όχι κυβερνητικών επιλογών. 
Την ευκαιρία αυτή, πρέπει και οφείλει να αξιοποιήσει η κυβέρνηση μέσα από:    
α.  Την απαρέγκλιτη εφαρμογή των προεκλογικών υποσχέσεων για ριζοσπαστικές θεσμικές τομές, που αφορούν στη ριζική ανανέωση και εξυγίανση των θεσμών της δημοκρατίας, στην κατάργηση των σημερινών ολιγαρχικών και φαυλοκρατικών  δομών, στην ενίσχυση της άμεσης συμμετοχής των πολιτών στην διακυβέρνηση της χώρας και στην εγκαθίδρυση εγγυήσεων διαφάνειας και ελέγχου της εξουσίας.
β.  Την ανάδειξη των πολιτικών συνεπειών που κληρονόμησε η αριστερά και μας οδήγησαν στο τρίτο μνημόνιο, την πατρότητα του οποίου φορτώνουν με περίσσιο θράσος, στην κυβέρνηση τα πολιτικά εκείνα κόμματα (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και Ποτάμι), που στις 14/8/2015 ψήφισαν από κοινού με 222  βουλευτές τη συμφωνία, που τότε εκλιπαρούσαν για να σώσουν τη χώρα και προκλητικά στις 22/5/2016, οι βουλευτές των ίδιων κομμάτων καταψήφισαν τα μέτρα, που συνεπάγονται την εφαρμογή και τήρηση της συμφωνίας, για να σώσουν τα προνόμια και τα κόμματα τους.  
γ. Την αναγνώριση και ανάληψη με γενναιότητα της πολιτικής ευθύνης, των όποιων λανθασμένων αποφάσεων, επιλογών, αστοχιών και απειριών κυβερνησιμότητας, που κατά καιρούς επιβεβαιώνουν δημοσιοποιούμενες ανώφελες, ανεύθυνες και άκαιρες προσωπικές θέσεις και απόψεις κυβερνητικών στελεχών. 
δ.  Την επισήμανση, μακράν όμως του πνεύματος των φοβικών και εκβιαστικών  διλημμάτων, του διακυβεύματος της απουσίας άλλης εναλλακτικής επιλογής, πέραν  της ρεβανσιστικής επανόδου εκείνων που τιμώρησε και ξεφορτώθηκε ο λαός πριν λίγους μήνες, παρά τη διάχυτη κοινωνική δυσαρέσκεια που βιώνει και αμερόληπτες δημοσκοπικές αναλύσεις αποτυπώνουν. Κοινωνική δυσαρέσκεια, που δεν φαίνεται να  αξιοποιεί πολιτικά η αντιπολίτευση, με τις όψιμες διαμαρτυρίες χαβαλέ, του τύπου 
« # παραιτηθείτε», που εμμέσως πλην σαφώς ευλόγησε η αξιωματική αντιπολίτευση συνεπικουρούμενη από ΠΑΣΟΚ και Ποτάμι, πιστεύοντας πως ο λαός έχει ξεχάσει…… 
και  θα αναλάβει το ρόλο του «χρήσιμου ηλίθιου» για να επαναφέρει αυτούς, που με τις μοιραίες και ολέθριες πολιτικές τους, τον οδήγησαν στα σημερινά αδιέξοδα.
 
Τα παραπάνω, δεν αποτελούν θέσφατα, ούτε φυσικά διεκδικούν αυθεντία. Είναι καταστάλαγμα προσωπικών απόψεων , χωρίς απολυτότητες ή δογματισμούς, αλλά με την πεποίθηση ότι :  Η δυναμική, που απαιτείται, για μια ριζική αποτελεσματική επαναθεσμοποίηση του σχεδίου «Καλλικράτη» και μια ριζοσπαστική, πειστική  πολιτική μεταρρύθμιση, που έχει ανάγκη η χώρα σήμερα, δεν μπορεί να επιτευχθεί με άτολμα, αποσπασματικά, αποστεωμένα και κοντόφθαλμα μεταρρυθμιστικά εγχειρήματα.  Όμως, η έναρξη των εργασιών της επιτροπής επαναθεσμοποίησης του σχεδίου «Καλλικράτης» και η πρόταση νόμου στη Βουλή, για την αλλαγή του εκλογικού νόμου, αναμφισβήτητα αποτελούν σημάδια πολιτικής συνέπειας.  
                                                                                           
Μανώλης Κομπολάκης
τ. Ειδικός Σύμβουλος Νομάρχη
E-mail: [email protected]