Η παγκόσμια, η εθνική και η προσωπική ιστορία του καθενός μας, είναι ένα σύνθετο παζλ, σοβαρών ή λιγότερο σοβαρών αλλά και καθημερινών γεγονότων.  Η λήθη, με την πάροδο του χρόνου, σβήνει από τη μνήμη μας τα πιο πολλά από αυτά, αφού αδυνατούν να τα συγκρατήσουν  τα εγκεφαλικά μας κύτταρα.  

Υπάρχουν, όμως,  γεγονότα και στιγμές που αν και έχουν περάσει στο παρελθόν, κατορθώνουν να νικούν τη λήθη και να μένουν για πάντα ζωντανά και ανεξίτηλα χαραγμένα στη μνήμη μας.

Στο Πάνθεον της Ελληνικής Ιστορίας που εκτυλίσσεται επί 4.000 και πλέον χρόνια σ’ αυτόν εδώ το χώρο και τόπο με πρωταγωνιστή τον ίδιο πάντα λαό, παρουσιάζει τέτοια ιστορικά γεγονότα μεταξύ των οποίων είναι και το «Ολοκαύτωμα της Βιάννου» την Επέτειο του οποίου σήμερα τιμούμε, σκύβοντας ευλαβικά το γόνυ.

 Και φέτος με τη σεμνή και συγκινητική  τελετή μνήμης επιθυμούμε να τιμήσουμε τους ηρωικούς νεκρούς, μιας από τις πιο αιματοβαμμένες σελίδες του Κρητικού Αγώνα, κατά του κατακτητή στην περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, που συντάραξε ολόκληρο τον κόσμο, τη θυσία των 461 ηρώων της Βιάννου και της Ιεράπετρας.

Με τις επετειακές  εκδηλώσεις Μνήμης τιμούμε:

Αυτούς που πλήρωσαν με τη ζωή τους την εκδικητική μανία του κατακτητή.  

Αυτούς που έμειναν άταφοι για μερικές μέρες σύμφωνα με τα κελεύσματα και τις εντολές του δυνάστη.  

Αυτούς που δεν λύγισαν στους ξυλοδαρμούς και στα βασανιστήρια των Γερμανών κατακτητών.

Αυτούς που έβλεπαν τα σπίτια και τα υπάρχοντά τους να καίγονται και να καταστρέφονται

Αυτούς που μπόρεσαν να αντέξουν τη θηριωδία των Γερμανών, το τριήμερο της 14ης έως 16ης Σεπτεμβρίου 1943 .

Με το Π.Δ 210/14-10-2004,μετά συντονισμένες  ενέργειες τόσο του Δήμου Βιάννου όσο και της τότε Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης και άλλων φορέων του τόπου, για πρώτη φορά μετά 54 χρόνια, καθιερώθηκε, από την ελληνική  πολιτεία ,η 14η Σεπτεμβρίου ως ημέρα Δημόσιας Εορτής, για το Δήμο της Βιάννου προς τιμήν των 461 εκτελεσθέντων πατριωτών το έτος 1943, από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής, σε αντίποινα του αντιστασιακού αγώνα των κατοίκων της επαρχίας Βιάννου και του δυτικού τμήματος της  Ιεράπετρας.

Όπως είναι ιστορικά καταγεγραμμένο:

Τον Ιανουάριο του 1943 οι πρώτοι ένοπλοι αντάρτες εγκαθίστανται στα Βουνά της Βιάννου.  

Τον Ιούλιο του 1943 ο Διοικητής της Γερμανικής Αστυνομίας Χάρτμαν, απειλεί: «Θα την κάψω τη Βιάννο, γιατί υπάρχει εκεί οργανωμένη αντίσταση και υποθάλπουν αντάρτες και Άγγλους και γιατί είναι φωλιά ανταρτών τα βουνά της».  

Στις 8 – 9 Σεπτεμβρίου 1943 οι αντάρτες εξουδετερώνουν γερμανικό φυλάκιο στη Κάτω Σύμη.   

Τη 12η Σεπτεμβρίου 1943, οι Γερμανοί συγκρούονται με τους αντάρτες στην είσοδο του οικισμού της Κάτω Σύμης.  Οι απώλειές τους είναι μεγάλες σε νεκρούς και τραυματίες.   

Ο Γερμανός Στρατηγός, Διοικητής Φρουρίου Κρήτης, Μύλλερ, αναφέρει σε διαταγή του: «Καταστρέψτε την Επαρχία Βιάννου, εκτελέσετε πάραυτα, χωρίς διαδικασία τους άρρενες που είναι πάνω από 16 ετών  και όλους που συλλαμβάνονται στην ύπαιθρο ανεξαρτήτως φύλου και ηλικίας».

Στις 14 – 16 Σεπτεμβρίου 1943, 401 νεκροί σε ομαδικές εκτελέσεις (για να φθάσουν τους 461, σε όλο το διάστημα της κατοχής), 980 κατεστραμμένα νοικοκυριά σε 10 πυρπολημένα χωριά της Επαρχίας Βιάννου και των γειτονικών της Επαρχίας Ιεράπετρας ήταν το αποτέλεσμα της  Γερμανοχιτλερικής θηριωδίας.

-Με ιδιαίτερο ,λοιπόν, σεβασμό και τιμή προς τους Ηρωικούς νεκρούς,  με αίσθημα ευθύνης, χρέους και με την πρέπουσα επισημότητα  ,η Περιφέρεια Κρήτης ,σε συνεργασία με το Δήμο Βιάννου, και την Ένωση Θυμάτων του Ολοκαυτώματος της περιοχής Βιάννου και Ιεράπετρας, διοργανώνουν  και φέτος τις   Επετειακές Εκδηλώσεις μνήμης για όλους αυτούς τους Ήρωες νεκρούς, τα αθώα θύματα μιας θηριωδίας , που είχαν την ατυχία να ευρίσκονται τις αποφράδες εκείνες μέρες, του Σεπτέμβρη του ’43 στα σπίτια τους όλες τις γύρω περιοχές και τους οποίους εμείς θα ευγνωμονούμε και θα θυμόμαστε για την προσφορά και τη θυσία τους, εσαεί ,για την  ΛΕΥΤΕΡΙΑ…