Ομιλία Δημάρχου Ηρακλείου Β. Λαμπρινού στην ημερίδα της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες 

Την μέχρι σήμερα υλοποίηση του Προγράμματος Στέγασης Αιτούντων Άσυλο στο Ηράκλειο και την Κρήτη παρουσίασε το πρωί της Δευτέρας 11 Δεκεμβρίου ο Δήμαρχος Ηρακλείου και Πρόεδρος της ΠΕΔ Κρήτης Βασίλης Λαμπρινός, σε ομιλία του στη σχετική ημερίδα που διοργάνωσε η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ σε κεντρικό ξενοδοχείο της Αθήνας.

Ο Δήμαρχος, αφού περιέγραψε την πορεία του Προγράμματος το οποίο χαρακτήρισε επιτυχημένο, κατέληξε λέγοντας: «Η αποκατάσταση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας είναι μια πολιτική στάση ευθύνης. Και εμείς στην Κρήτη, κάτω από δύσκολες συνθήκες και παρά τις αντιδράσεις και τις πιέσεις, διαλέξαμε τον δρόμο της ευθύνης. Και είμαστε αποφασισμένοι να συνεχίσουμε σε αυτόν». 

Τα βασικά σημεία της ομιλίας του Δημάρχου:

«Οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης της Κρήτης, κληθήκαμε από το 2016 να αναλάβουμε ρόλο στο δύσκολο έργο της διαχείρισης του προσφυγικού πληθυσμού στην Ελλάδα.

Η Περιφέρεια Κρήτης και  οι Δήμοι του Νησιού , όπως εκφράστηκαν μέσω της ΠΕΔ Κρήτης της οποίας έχω την τιμή να είμαι πρόεδρος,  αποδεχτήκαμε αμέσως την ευθύνη που μας αναλογούσε, καθώς θεωρήσαμε καθήκον μας να συμβάλλουμε με όλες μας τις δυνάμεις στην εθνική προσπάθεια διαχείρισης ενός τόσο ευαίσθητου ζητήματος με εξαιρετικά σύνθετες προεκτάσεις, τόσο για την Ελλάδα όσο και για την Ευρώπη.   

Από την πρώτη στιγμή όμως, θέσαμε ορισμένους απαράβατους όρους που αφορούσαν τις συνθήκες στέγασης του φιλοξενούμενου πληθυσμού. Και στις αρχικές διαβουλεύσεις με το Υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής δηλώσαμε ξεκάθαρα ότι δεν επρόκειτο να αποδεχτούμε τη δημιουργία κέντρων φιλοξενίας προσφύγων (των λεγόμενων hot – spots) στην Κρήτη, ούτε τις συνακόλουθες πρακτικές που θα οδηγούσαν νομοτελειακά στη στοχοποίηση και στην κοινωνική περιθωριοποίηση των αιτούντων άσυλο.

Μετά την πάροδο έξι (6) μηνών από την πρώτη άφιξη οικογενειών στην Κρήτη και λαμβάνοντας υπόψιν  τα  - μέχρι σήμερα -  ικανοποιητικά αποτελέσματα του Προγράμματος, αλλά και την θετική ανταπόκριση των τοπικών κοινωνιών, παρά τους  αρχικούς ενδοιασμούς που υπήρξαν, μπορούμε να πούμε ότι νιώθουμε δικαιωμένοι για τις επιλογές μας. 

Το Πρόγραμμα Στέγασης Αιτούντων Άσυλο στην Κρήτη είναι το τέταρτο κατά σειρά Πρόγραμμα που εφαρμόστηκε από Δήμους της Ελλάδας.  Παρά το γεγονός ότι εστιάζει κυρίως στην παροχή στέγασης,  από την πρώτη στιγμή είχε επίσης και τον χαρακτήρα μιας ολοκληρωμένης παρέμβασης, με ενταξιακό προσανατολισμό.

Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην παροχή ενός πολυεπίπεδου πλέγματος υπηρεσιών στήριξης και ένταξης, οι οποίες παρέχονται από κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό,  με γνώμονα τα ίσα δικαιώματα, την προσβασιμότητα, το σεβασμό της διαφορετικότητας και την κοινωνική δικαιοσύνη, δίδοντας έμφαση στην ενεργό συμμετοχή των ίδιων των φιλοξενούμενων, προς την κατεύθυνση της ανεξάρτητης διαβίωσης τους. Έχουν γίνει σημαντικά βήματα προκειμένου όλοι οι πρόσφυγες να περάσουν από τις βασικές διοικητικές διαδικασίες που είναι απαραίτητες για την περαιτέρω άσκηση των δικαιωμάτων τους. Παρά τα αρχικά προβλήματα και παρά το γεγονός, επίσης,  ότι σε πολλές περιπτώσεις, τα θεσμικά και διοικητικά εμπόδια εξακολουθούν να υφίστανται, όλοι οι φιλοξενούμενοι έχουν ΑΜΚΑ, έχει ήδη ξεκινήσει η διαδικασία έκδοσης ΑΦΜ στους ενήλικες, έχει αρχίσει η εγγραφή προσφύγων στο μητρώο ανεργίας του ΟΑΕΔ, ενώ γίνονται προσπάθειες για την έκδοση του πρώτου τραπεζικού λογαριασμού.

Στο επίκεντρο των υποστηρικτικών υπηρεσιών βρέθηκαν επίσης και οι δράσεις φροντίδας και προαγωγής της υγείας. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι 7 στα 10 άτομα έχουν λάβει υπηρεσίες υγείας και 1 στα 10 άτομα χρήζει επαναλαμβανόμενων επισκέψεων σε δομές υγείας. Ταυτόχρονα ελέγχεται και εμβολιάζεται το σύνολο του πληθυσμού κάτω των 18 ετών.

Ο Δήμος Ηρακλείου με το Δημοτικό Κοινωνικό Ιατρείο, σε συνεργασία με την 7η ΥΠΕ και την Κλινική Κοινωνικής και Οικογενειακής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης, εγκαινίασε την πρωτοποριακή υπηρεσία πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας για όλους τους αιτούντες άσυλο και  τους πρόσφυγες, καθώς και τη δημιουργία ατομικού φάκελου υγείας.

Επίσης, δόθηκε προτεραιότητα στην εγγραφή όλων των παιδιών σε δομές δημόσιας εκπαίδευσης.

Σχεδόν καθημερινή είναι η επαφή με τις διευθύνσεις πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με στόχο τη στήριξη για την ομαλή ενσωμάτωσή τους στο εκπαιδευτικό σύστημα.

Οι δράσεις κοινωνικοποίησης και ψυχαγωγίας αποτελούν ένα από τα πιο σημαντικά ίσως και επιτυχημένα κεφάλαια του Προγράμματος, παρά το γεγονός ότι οι διαθέσιμοι πόροι είναι ελάχιστοι.

Συνολικά, ο Δήμος Ηρακλείου, μέσω κυρίως της Αντιδημαρχίας Κοινωνικής Πολιτικής-Εποπτείας Κοινωνικών Δομών-Μετανάστευσης,  βρίσκεται από την πρώτη στιγμή στο πλευρό του εταιρικού σχήματος που έχει αναλάβει την υλοποίηση του Προγράμματος, συμμετέχει σε όλες τις δράσεις που υλοποιούνται σε τοπικό επίπεδο και ανταποκρίνεται με αμεσότητα και αποτελεσματικότητα σε κάθε αίτημα για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης του εξυπηρετούμενου πληθυσμού.

Το πιο σημαντικό όμως μέλημά μας είναι να επενδύσουμε στο μέλλον αυτής της προσπάθειας εμπλουτίζοντας το υποστηρικτικό πλαίσιο των δράσεων με συμπληρωματικές ενέργειες και προγράμματα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα, το γεγονός ότι πριν από μερικές ημέρες πληροφορηθήκαμε με μεγάλη χαρά την έγκριση του προγράμματος FIT FOR ALL που αφορά την αξιοποίηση του αθλητισμού προς όφελος της ένταξης των προσφύγων. Πρόκειται για μια (1) από τις συνολικά δεκαεννιά (19) προτάσεις που εγκρίθηκαν από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, η μοναδική από την Ελλάδα, με χρηματοδότηση απευθείας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.  

Εν κατακλείδι: Τα υφιστάμενα Προγράμματα Στέγασης Αιτούντων Άσυλο της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες αποτελούν για εμάς, τους Οργανισμούς δηλαδή Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ένα αναγκαίο πλαίσιο εξοικείωσης και γνωριμίας με τις ανάγκες και τα χαρακτηριστικά του προσφυγικού πληθυσμού. Η ουσιαστική όμως εμπλοκή μας θα έρθει μετά την ολοκλήρωση των Προγραμμάτων στέγασης και σε αυτό ακριβώς το σημείο, απαιτείται να διαμορφώσουμε μια ισχυρή πρώτη γραμμή και να αναπτύξουμε συνέργειες με την ουσιαστική υποστήριξη της ελληνικής κυβέρνησης, της ΕΕ και των λοιπών χρηματοδοτικών εργαλείων & ευκαιριών.

Η αποκατάσταση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας κάθε ευάλωτης ομάδας πολιτών είναι πρωτίστως μία πολιτική στάση ευθύνης και μία ιστορικής σημασίας πράξη πολιτικού πολιτισμού τόσο της Ελλάδας όσο και της Ευρώπης, προς την οποία η Τοπική Αυτοδιοίκηση Α και Β βαθμού οφείλει να αποδείξει την υπευθυνότητα και την αξία της. 

Στην Κρήτη το πράξαμε ήδη: Κάτω από δύσκολες συνθήκες και παρά τις αντιδράσεις και τις πιέσεις, διαλέξαμε τον δρόμο της ευθύνης. Και είμαστε αποφασισμένοι να συνεχίσουμε σε αυτόν».   

Στην ημερίδα παραβρέθηκε και η Αντιδήμαρχος Κοινωνικής Πολιτικής Μαρία Καναβάκη.