Η άνοια περιγράφει τα συμπτώματα μιας μεγάλης ομάδας ασθενειών που προκαλούν σταδιακή παρακμή στη λειτουργία ενός ατόμου.

Είναι ένας γενικός όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει την απώλεια της μνήμης, διανοητικότητας, λογικής, κοινωνικότητας και αυτών που θεωρούνται φυσιολογικές συναισθηματικές αντιδράσεις.

Η άνοια δεν είναι μια μεμονωμένη πάθηση, αλλά ένα σύνολο από συμπτώματα, κυρίως σε ηλικιωμένους ασθενείς, που έχουν σχέση με τις γνωσιακές λειτουργίες του εγκεφάλου (μνήμη, προσανατολισμός, συγκέντρωση, αντίληψη, λόγος, επίλυση προβλημάτων) και επηρεάζουν την καθημερινότητα.

Ο ασθενής με άνοια, δεν γνωρίζει που βρίσκεται, ποια είναι τα πρόσωπα γύρω του, ξεχνάει να ντυθεί ή να φάει, είναι ανήσυχος, φωνάζει και, γενικά, στην καθημερινότητα του αντιμετωπίζει αρκετές δυσκολίες.

Υπάρχουν πολλά αίτια για την άνοια, το συχνότερο εκ των οποίων είναι η νόσος Alzheimer. Έτσι λοιπόν, κάθε ηλικιωμένος που εμφανίζει τα πρώτα συμπτώματα άνοιας πρέπει απαραίτητα να εξετάζεται από νευρολόγο για να διαπιστωθεί σε τι οφείλεται και αν υπάρχει θεραπεία.

Οι άνθρωποι που έχουν τη νόσο του Αλτσχάιμερ συχνά εμφανίζουν χαμηλά επίπεδα φολικού οξέος στο αίμα τους, αλλά δεν είναι σαφές αν αυτό είναι αποτέλεσμα της νόσου ή αν απλά υποσιτίζονται λόγω της νόσου τους. Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι η κατανάλωση επαρκής ποσότητας της βιταμίνης Β9 - είτε με τη διατροφή ή από συμπληρώματα - θα μπορούσε να είναι επωφελής για τη γήρανση του εγκεφάλου και βοηθούν στην προστασία ενάντια σε Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας.

Σε έρευνα που έγινε στην Κορέα για 2.5 περίπου χρόνια συμμετείχαν 518 άτομα άνω των 65 ετών. 45 από αυτούς εμφάνισαν άνοια, και από τους 45, οι 34 είχαν τη νόσο Αλτσχάιμερ. Το κοινό χαρακτηριστικό που είχαν αυτοί που παρουσίασαν άνοια ήταν τα χαμηλά επίπεδα βιταμίνης Β9 σε σχέση με τους υπόλοιπους που πήραν μέρος στη μελέτη.

Εν τω μεταξύ, αυτοί με τα χαμηλά επίπεδα B9 είχαν τρεις φορές περισσότερο κίνδυνο ανάπτυξης της νόσου του Alzheimer ή άνοιας. Από αυτή τη μελέτη συμπεραίνουμε πως κρατώντας τα επίπεδα της B9 ψηλά μειώνονται οι πιθανότητες για εμφάνιση της νόσου Alzheimer ή της άνοια.

Σε άλλη έρευνα που έγινε σε 579 ανθρώπους εκ των οποίων οι 57 παρουσίασαν τη νόσο του Alzheimer κατέληξαν στο συμπέρασμα πως η χορήγηση φυλλικού οξέος συνδέεται με σημαντική μείωση του κινδύνου ανάπτυξης της νόσου, γεγονός που υποδηλώνει ότι πολλοί άνθρωποι δεν παίρνουν τις συνιστώμενες ποσότητες φυλλικού από τη διατροφή τους.
Πρόσφατη ολλανδική έρευνα δείχνει, επίσης, μια σχέση μεταξύ του φυλλικού οξέος και της γήρανσης του εγκεφάλου.

Σε αυτή την μελέτη πήραν μέρος άνθρωποι ηλικίας 50 ετών, εκ των οποίων μια ομάδα πήρε 800 μικρογραμμάρια φυλλικού οξέος ημερησίως, ενώ στην άλλη ομάδα χορηγήθηκε ένα χάπι placebo για μια περίοδο τριών ετών. Η ομάδα με το φυλλικό οξύ παρουσίασε σημαντική βελτίωση στα αποτελέσματα των τεστ μνήμης.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ένα χάπι φυλλικού οξέος την ημέρα μπορεί να βελτιώσει τη λειτουργία του εγκεφάλου και τη μνήμη σε άτομα άνω των 50 ετών και ότι η λήψη φυλλικού οξέος καθημερινά βελτιώνει τις γνωστικές λειτουργίες, όπως η μνήμη, καθώς και την ταχύτητα επεξεργασίας των πληροφοριών.

Το φυλλικό οξύ περιέχεται σε μεγάλη ποικιλία τροφίμων. Πλουσιότερες πηγές της είναι το συκώτι, σκούρα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, τα φασόλια, φύτρο σιταριού και μαγιά. Άλλες πηγές είναι ο κρόκος αυγού, το γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, ο χυμός πορτοκαλιού και το ψωμί ολικής αλέσεως.

Μπορεί αυτές οι μελέτες να έδειξαν θετικά αποτελέσματα του φυλλικού στην άνοια και το Alzheimer, αλλά σε κάθε περίπτωση χρειάζονται περαιτέρω κλινικές δοκιμές πάνω στο ζήτημα και πρέπει κανείς να συμβουλεύεται ένα γιατρό πριν αρχίσει μόνος του να παίρνει βιταμίνες.

Ελευθερία Ε. Ρέντζιου
Κλινικός Διατροφολόγος – Διαιτολόγος, Μ. Μed. Sci.