Σύμφωνα με δημοσίευμα της naftemporiki.gr, κίνδυνο σημαντικών καθυστερήσεων και άρα απώλειας πόρων ενέχουν 1.998 έργα, συνολικού προϋπολογισμού 10,7 δισ. ευρώ (το 40% της συνολικής δημόσιας δαπάνης της Δ' Προγραμματικής Περιόδου), διαπιστώνει μελέτη της ειδικής γραμματείας ΕΣΠΑ, εν όψει της αναθεώρησης του προγράμματος που συζητείται με την επιτροπή περιφερειακής πολιτικής.

Εφαρμόζοντας συγκεκριμένη μεθοδολογία, με κριτήρια το χρόνο ένταξης, υπογραφής σύμβασης και υποβολής πρώτης δαπάνης του έργου, αλλά και την εν γένει υλοποίηση έργου, αξιολογήθηκαν και οι 3.000 τελικοί δικαιούχοι που υπάρχουν σήμερα στα προγράμματα του ΕΣΠΑ. Από την ανάλυση αυτή προέκυψαν 109 τελικοί δικαιούχοι, οι οποίοι συγκέντρωσαν βαθμό κάτω από τη βάση, δημιουργώντας κίνδυνο απώλειας πόρων ακόμη και για τον κανόνα της αυτόματης αποδέσμευσης των τριών ετών (ν+3).

Ειδικότερα:

  • Σαράντα ένας (41) φορείς, οι οποίοι διαχειρίζονται 899 έργα, προϋπολογισμού 9 δισ. ευρώ, παρουσιάζουν υψηλό δείκτη επικινδυνότητας.
  •  Εβδομήντα ένας (71) τελικοί δικαιούχοι 599 έργων, προϋπολογισμού 1,2 δισ. ευρώ, παρουσιάζουν δείκτη μέτριας επικινδυνότητας.
  • Επτά ειδικοί φορείς διαχείρισης είναι μέτριας επικινδυνότητας και διαχειρίζονται άλλα 500 έργα, προϋπολογισμού 480 εκατ. ευρώ.

Εκτός όμως από τα σημεία αυξημένης επικινδυνότητας (καθυστερήσεις στην ένταξη, την υλοποίηση και την απορρόφηση πόρων), η εικόνα που δίνεται για την κατάσταση και τη γενικότερη πορεία διαχείρισης του προγράμματος, είναι απογοητευτική. Μέχρι και το Μάιο, οπότε ενεργοποιήθηκε το επιχειρησιακό σχέδιο για την επιτάχυνση του ΕΣΠΑ, η απορρόφηση έμενε χαμηλά (κοντά 18,5%), λόγω της αδυναμίας ένταξης νέων έργων.

Από το Μάιο έως και τα τέλη Νοεμβρίου, είχαν ενταχθεί στο πρόγραμμα 1.872 νέα έργα, αλλά και πάλι η πορεία απορρόφησης είναι χαμηλή, λόγω των πολλών «νεκρών» έργων. Σύμφωνα με τη μελέτη, στο σύνολο του ΕΣΠΑ υπάρχουν σήμερα ενταγμένα 7.021 έργα, από τα οποία τα 4.762 δεν έχουν υποέργα, δηλαδή δεν έχουν νομική δέσμευση, δημοπράτηση, σύμβαση και, φυσικά, πληρωμές. Αρα τα «χρήσιμα» έργα, που συμβάλλουν στην απορρόφηση του προγράμματος, είναι μόλις 2.259.

Από τα στοιχεία της Ειδικής Γραμματείας του ΕΣΠΑ προκύπτει ότι τα Επιχειρησιακά Προγράμματα (Ε.Π.) με προβλήματα μεγάλου αριθμού ανενεργών έργων είναι δύο ειδών. Σε ό,τι αφορά το αριθμό ανά πρόγραμμα, τα περισσότερα ανενεργά έργα εντοπίζονται στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση (2.093 έργα), στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Μακεδονίας - Θράκης (525 έργα), και στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Αττικής (297 έργα).