H υπνοβασία είναι μια διαταραχή του ύπνου. Ανήκει στην κατηγορία των παραϋπνιών, φαινομένων που εκδηλώνονται κατά τη διάρκεια του ύπνου, σε αντίθεση με τις δυσυπνίες, οι οποίες αφορούν προβλήματα που σχετίζονται με την έναρξη και τη διατήρηση του ύπνου. Είναι ένα όχι σπάνιο φαινόμενο στην παιδική ηλικία, ίσως πιο συχνό από όσο δείχνουν οι στατιστικές έρευνες, καθώς πολλοί γονείς διστάζουν να αναφέρουν το περιστατικό στον παιδίατρο, σε φίλους ή στο περιβάλλον τους. O λόγος είναι ότι -εντελώς λανθασμένα- στη συνείδηση του κόσμου η υπνοβασία έχει ταυτιστεί με κάποιο ψυχολογικής φύσης πρόβλημα.

Υπολογίζεται ότι ένα ποσοστό της τάξης του 10% των παιδιών παρουσιάζουν περιστατικά υπνοβασίας, δεδομένου ότι οι γονείς διστάζουν να ενημερώσουν τον παιδίατρο. Mε βάση επίσημη έρευνα του Πανεπιστημίου Αιγαίου το 2000, σε δείγμα 1.200 παιδιών, ένα ποσοστό 3% υπνοβατούσε.

H παιδική υπνοβασία εκδηλώνεται πιο συχνά όταν υπάρχει θετικό οικογενειακό ιστορικό, δηλαδή όταν κάποιος από τους γονείς ή άλλο μέλος της οικογένειας υπνοβατούσε. Πρώιμα σημάδια που να μπορούν να προειδοποιήσουν τους γονείς ότι το παιδί τους θα υπνοβατήσει δεν υπάρχουν. Συμπτώματα υπνοβασίας μπορεί να παρουσιαστούν από την ηλικία των 5 ετών και μετά, τα οποία πολύ συχνά υποχωρούν μετά τα 12-13 χρόνια. Πολύ σπάνια, εάν η υπνοβασία συνεχίζεται και μετά την ηλικία των 15 ετών και εμποδίζει την κοινωνική προσαρμογή των παιδιών, ενδεχομένως να πρέπει οι γονείς να συμβουλευτούν κάποιον ειδικό ψυχολόγο.

Οπότε όταν οι γονείς παρατηρήσουν ότι το παιδί τους υπνοβατεί και με δεδομένο ότι στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για κάτι εντελώς αθώο, εάν θέλουν, μπορούν να ενημερώσουν τον παιδίατρο.

Εκείνος θα τους επιβεβαιώσει ότι δεν θα πρέπει να ανησυχούν καθόλου, ότι δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση για κάποια ψυχική διαταραχή του παιδιού και ότι δεν χρειάζεται να χορηγηθεί κάποιο φάρμακο στο παιδί.

Παράλληλα, θα τους καθοδηγήσει για τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπίσουν την κατάσταση πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το τέλος της υπνοβασίας του παιδιού. Επίσης, θα τους ενημερώσει για τα μέτρα προφύλαξης που θα πρέπει να πάρουν, ώστε να το προφυλάξουν από πιθανό τραυματισμό του κατά τη διάρκεια της υπνοβασίας.