Με δωρεάν είσοδο στα δημόσια μουσεία και τους αρχαιολογικούς χώρους, τα μνημεία της χώρας μας γιορτάζουν σήμερα, 18 Απριλίου, την Παγκόσμια Ημέρα Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

Η επέτειος ορίστηκε το 1983 από την UNESCO και το Διεθνές Συμβούλιο Μνημείων και Τοποθεσιών (ΙCOMOS), με στόχο την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού σε θέματα πολιτιστικής κληρονομιάς.

Κάθε χρόνο ο εορτασμός έχει ένα θέμα. Το φετινό έχει τίτλο «Παγκόσμια Κληρονομιά και Αειφόρος Ανάπτυξη: Η Συμβολή των Τοπικών Κοινοτήτων», καθώς συμπληρώνονται 40 χρόνια από τη Συνθήκη για την προστασία της Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς της UNESCO, η οποία υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση του οργανισμού στις 16 Νοεμβρίου 1972.

Πρόκειται για την πιο επιτυχημένη συνθήκη του διεθνούς οργανισμού, καθώς έχει κυρωθεί από 188 κράτη μέλη, ο δε Κατάλογος Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO περιλαμβάνει 936 τοποθεσίες σε 153 κράτη. Από αυτές, οι 725 είναι πολιτιστικά μνημεία, οι 183 περιοχές φυσικού κάλλους και οι 28 μικτές.

Η σύμβαση επικεντρώνεται στην τεράστια σημασία των μνημείων, που υπερβαίνει τα σύνορα κάθε χώρας, η δε απώλεια ή φθορά τους θα αποτελούσε πληγή για όλη την ανθρωπότητα. Ο χαρακτηρισμός μιας τοποθεσίας ως μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς αποσκοπεί στην αναγνώρισή της ως τόπος που θα πρέπει να μεταβιβαστεί αλώβητος στις επόμενες γενιές, μέσα από τη λήψη όλων των απαραίτητων μέτρων για την προστασία του.

Η ενίσχυση του σεβασμού στα μνημεία, η διεθνής συνεργασία και η ειρήνη μεταξύ των εθνών είναι από τα πιο σημαντικά.

Το Διεθνές Συμβούλιο Μνημείων και Τοποθεσιών ICOMOS, ως ο εγκυρότερος διεθνής, μη κυβερνητικός οργανισμός σε θέματα προστασίας πολιτιστικής κληρονομιάς, είναι μοναδικός στο είδος του. Ένα δίκτυο ειδικών, όπως αρχιτέκτονες, ιστορικοί, αρχαιολόγοι, ιστορικοί της τέχνης, γεωγράφοι, ανθρωπολόγοι, μηχανικοί και πολεοδόμοι, εργάζονται διεπιστημονικά με στόχο τη διατήρηση και προστασία των παγκόσμιων μνημείων, πολιτιστικών και φυσικών.

Τον ίδιο στόχο έχει και το Ελληνικό Τμήμα του ICOMOS, που ιδρύθηκε το 1972, αρχικά ως Επιστημονική Επιτροπή του Τεχνικού Επιμελητηρίου της Ελλάδας (ΤΕΕ), αλλά από το 1992 συνεχίζει τη δράση του ως ανεξάρτητο και αναγνωρισμένο επιστημονικό σωματείο.

Ο ναός του Επικούρειου Απόλλωνα στις Βάσσες ήταν το πρώτο ελληνικό μνημείο που συμπεριλήφθη στον Κατάλογο Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO το 1986. Ακολούθησαν το 1987 οι αρχαιολογικοί χώροι της Ακρόπολης και των Δελφών, το 1988 το Ιερό του Ασκληπιού στην Επίδαυρο, το 'Αγιον Όρος, τα Μετέωρα, τα Παλαιοχριστιανικά και Βυζαντινά Μνημεία Θεσσαλονίκης, καθώς και η Μεσαιωνική πόλη της Ρόδου.

Το 1989 εντάχθηκαν οι αρχαιολογικοί χώροι της Ολυμπίας και του Μυστρά, το 1990 η Δήλος, οι Μονές Δαφνίου και Οσίου Λουκά, καθώς και η Νέα Μονή Χίου, το 1992 το Πυθαγόρειο και το Ηραίον της Σάμου, το 1996 η Βεργίνα και το 1999 οι αρχαιολογικοί χώροι των Μυκηνών και της Τίρυνθας, καθώς και η Χώρα, η Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννη Θεολόγου και το Σπήλαιο της Αποκάλυψης στην Πάτμο. Πιο πρόσφατα, το 2007, αναγνωρίστηκε η πολιτιστική αξία της Παλαιάς Πόλης της Κέρκυρας.