Η έκρυθμη κατάσταση στη Λιβύη, με τη μάχη μεταξύ αντικαθεστωτικών και των δυνάμεων του Μουαμάρ Καντάφι, έχει φέρει τη βορειοαφρικανική χώρα στο επίκεντρο των εξελίξεων, αφήνοντας στο περιθώριο τις μικρές, αλλά δυναμικές εστίες αντίδρασης που σιγοκαίνε σχεδόν σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Ωστόσο, οι ηγεσίες των αραβικών χωρών και κυρίως της Σ. Αραβίας βρίσκονται σε επιφυλακή, φοβούμενες ένα ντόμινο γενικευμένης εξέγερσης, μόνο που στην πλειονότητα των περιπτώσεων επιχειρούν να εξαγοράσουν την υπακοή των πολιτών με μεταρρυθμίσεις και κοινωνικές παροχές αντί να καταφύγουν στη βίαιη καταστολή.

«Ωρολογιακή βόμβα»

Στη Σ. Αραβία προγραμματίζονται εκδηλώσεις διαμαρτυρίας για τις 11 και 20 Μαρτίου, κάτι που πριν από μόλις λίγες εβδομάδες θα θεωρούνταν αδιανόητο. Οσο κι αν η βασιλική οικογένεια της χώρας προσπαθεί να εμφανιστεί ακλόνητη από τις εξελίξεις στη γειτονιά της, αντιλαμβάνεται ότι στα χέρια της κρατά την ίδια ωρολογιακή βόμβα που έσκασε στην Τυνησία, την Αίγυπτο και τη Λιβύη. Το 70% του πληθυσμού είναι κάτω των 30 ετών και η ανεργία στις νεαρές ηλικίες αγγίζει το 40%. Είναι η γενιά που δεν βλέπει φως στο μέλλον της και που δικτυώνεται μέσω του Ιντερνετ, μέσω του οποίου παρακολουθεί με μεγάλο ενδιαφέρον τα τεκταινόμενα στις γύρω χώρες.

Η σταθερότητα της Σαουδικής Αραβίας είναι κρίσιμη για τη Δύση: αφενός επηρεάζει την αγορά πετρελαίου ως η μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγός χώρα του κόσμου και αφετέρου λειτουργεί ως το θρησκευτικό αντίβαρο στο σιιτικό Ιράν. Οι δυνατότητες ευθείας παρέμβασης, όμως, από τους Δυτικούς είναι περιορισμένες, καθώς κάθε κίνηση στήριξης της βασιλικής οικογένειας από την Ουάσιγκτον θα μπορούσε να γείρει την πλάστιγγα προς την αντίθετη κατεύθυνση. Οπότε η λύση που προτίμησε ο βασιλιάς Αμπντάλα είναι να επενδύσει ορισμένα από τα δισ. που κερδίζει η χώρα από τις εξαγωγές πετρελαίου στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής.

Από την 1η Μαρτίου τέθηκε σε εφαρμογή ένα πακέτο μέτρων ύψους 37 δισ. δολαρίων, με οικονομικά κίνητρα που περιλαμβάνουν αύξηση των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων κατά 15% την επιχορήγηση του ταμείου που χορηγεί άτοκα στεγαστικά δάνεια κ.ά. Μαζί με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ριάντ σκοπεύει να στηρίξει το Μπαχρέιν και το Ομάν που δυσκολεύονται να αναλάβουν αντίστοιχες πρωτοβουλίες, καθώς τα έσοδά τους από το πετρέλαιο είναι μικρότερα.

Υποσχέσεις

Σε ακόμη πιο δεινή θέση έχει περιέλθει ο βασιλικός οίκος της Ιορδανίας. Ο βασιλιάς Αμπντάλα πίστεψε ότι αλλάζοντας την κυβέρνηση και υποσχόμενος αλλαγές προς όφελος των οικονομικά αδύναμων κοινωνικών στρωμάτων θα μπορούσε να αποσοβήσει το ξέσπασμα της κρίσης στη χώρα του.

Ομως, οι χιλιάδες Ιορδανοί που βγήκαν ξανά στους δρόμους του Αμάν ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμα των ισλαμιστών απαιτούν οι μεταρρυθμίσεις να προχωρήσουν ακόμη πιο βαθιά και να τροποποιηθεί το ίδιο το πολίτευμα, από απόλυτη σε συνταγματική μοναρχία.

Για πρώτη φορά οι σπίθες της επανάστασης φαίνεται να αγγίζουν και τη Συρία. Παρά τη δημοφιλία του προέδρου Μπασάρ αλ Ασαντ, κάποια δειλά σημάδια αντίδρασης έχουν αρχίσει να κάνουν την εμφάνισή τους. Φοβούμενος ότι η δυσαρέσκεια θα μπορούσε να εξελιχθεί σε επανάσταση εν όψει των δημοτικών και βουλευτικών εκλογών που θα διεξαχθούν φέτος, ο πρόεδρος Ασαντ αποφάσισε τη λήψη μέτρων για τη μείωση στο κόστος των βασικών καταναλωτικών αγαθών.

Σε κρίσιμη καμπή βρίσκονται και οι εξελίξεις στην Υεμένη, όπου οι διαδηλώσεις γίνονται ολοένα και πιο ογκώδεις με τη συμμετοχή εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών. Σύμφωνα με πολιτικούς αναλυτές, η κατάσταση φαίνεται ότι είναι μη αναστρέψιμη και ότι όσο πολυμήχανος κι αν είναι ο πρόεδρος Αλί Αμπτουλάχ Σάλεχ, οι μέρες του στην προεδρία είναι μετρημένες.

Ο Σάλεχ αρνείται να αποχωρήσει πριν από τη λήξη της θητείας του το 2013 και απέρριψε αίτημα της αντιπολίτευσης για παράδοση της εξουσίας εντός του έτους. Η μόνη υποχώρησή του ήταν να συμφωνήσει σε ένα πλάνο μεταρρυθμίσεων που αφορούν τον τρόπο διεξαγωγής εκλογών, τη λειτουργία του κοινοβουλίου και το δικαστικό σύστημα, που όμως δεν μοιάζουν αρκετά για τους διαδηλωτές. Στο πλευρό των διαμαρτυρομένων βρίσκονται και αρκετοί κληρικοί.

ethnos