Όσο περνά ο καιρός και βυθιζόμαστε στην γλυκιά αποχαύνωση της στασιμότητας που οι αδιάκοπες διαπραγματεύσεις των πολιτικών μας έχουν σαν αποτέλεσμα, τόσο επιβεβαιώνονται όσοι έφταναν στην πικρή διαπίστωση πως το κύριο πρόβλημα μας δεν είναι οικονομικό, αλλά κοινωνικό. Βλέπετε η ελληνική κοινωνία συνεχίζει να προτιμά τον εύκολο δρόμο των δικαιολογιών και της μετάθεσης ευθυνών στον μακρινό ξένο ή στον κοντινό συμπατριώτη, αρκεί η κριτική να μην αγγίξει εμάς τους ίδιους. 

Ίσως το σημαντικότερο εύρημα των ερευνών γνώμης των τελευταίων ετών να βρίσκεται στα αποτελέσματα της Κάπα Research όπως δημοσιεύτηκαν στο ΒΗΜΑ. Πέρα από τα τετριμμένα της εκλογικής απήχησης τη δεδομένη στιγμή (που άλλωστε μπορεί να μεταβληθεί), το ζουμί κατά τη γνώμη μου βρίσκεται σε ένα συμπέρασμα και μία διαπίστωση. Το συμπέρασμα βγαίνει από τα ευρήματα και φανερώνει μια γενική απαξίωση, αφού οι έλληνες πλέον διαμορφώνουν την άποψη τους στον μικρόκοσμο της οικογένειας και της εργασίας τους. Οι διαμορφωτές της κοινής γνώμης δεν πείθουν. Η διαπίστωση δύσκολη, αφού ξεγυμνώνει τον επιπόλαιο και επιφανειακό τρόπο με τον οποίο τις τελευταίες δεκαετίες πορευτήκαμε και δυστυχώς πορευόμαστε ακόμα. Πώς αποτιμούν την ψήφο τους οι πολίτες στις τέσσερις τελευταίες βουλευτικές εκλογές το ερώτημα, στο οποίο σχεδόν 7 στους 10 απαντά «Ψήφισα σωστά». Και πώς ψήφισε το σύνολο του εκλογικού σώματος στις αντίστοιχες αναμετρήσεις; «Ψήφισε λάθος». Στο ίδιο μοτίβο κινούνται και οι απόψεις για τη διαχείριση των οικονομικών πριν από την κρίση. Η κοινωνία «ξόδευε περισσότερα από όσα μπορούσε να παραγάγει», δηλώνει το 72%, αλλά όταν η ερώτηση αφορά προσωπικά τους ερωτηθέντες η απάντηση «ξόδευα όσα έπρεπε» συγκεντρώνει ποσοστό 75,5%. Μετά από αυτά, τα υπόλοιπα ευρήματα που δείχνουν δυσαρέσκεια για το ευρώ και την Ε.Ε. και θεωρούν ότι από την ένταξη μας στο club ωφελήθηκαν οι… ευρωπαίοι, περισσεύουν…

Θα θυμόσαστε ότι ειδικά στην αρχή της κρίσης οι πιο μορφωμένοι ξένοι φίλοι μας, μάς παρότρυναν να ξεχάσουμε έστω για λίγο τον Διόνυσο που κρύβουμε μέσα μας και να βρούμε τον επίσης εντός μας Απόλλωνα. Ίσως γιατί στο ναό του Απόλλωνα στο Μαντείο των Δελφών σε περίοπτη θέση βρίσκονταν τα ηθικά παραγγέλματα «ΜΗΔΕΝ ΑΓΑΝ» και «ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ».

Το πρώτο δίδασκε την τήρηση του μέτρου, την αποφυγή της υπερβολής. Αργότερα ο Αριστοτέλης ανέπτυξε τη θεωρία της «μέσης οδού» ως το δρόμο που βρίσκεται πιο κοντά στην αρετή. Το δεύτερο δίδασκε τη σπουδαιότητα του να έχει ο άνθρωπος επίγνωση του εαυτού του, των ικανοτήτων του και φυσικά των δυνατοτήτων του. Είναι σαφές πως τα προηγούμενα χρόνια υπερβάλαμε: γιγαντώσαμε το κράτος και μετά δανειστήκαμε για να το συντηρήσουμε από τη μια, υπερδανειστήκαμε για τα νοικοκυριά μας από την άλλη. Η κατάκτηση της αυτογνωσίας θα αναδείξει τη δυναμική και θα απελευθερώσει τις δυνατότητες μας.  

Ο Κώστας Ν. Πολυχρονάκης είναι Director of Operations