Η τουριστική περίοδος του 2019 είναι στην φάση της ολοκλήρωσης της. Οι αρχικές προβλέψεις μας για σχετική μικρή μείωση ή διόρθωση του τουριστικού κύκλου μάλλον επαληθεύονται με βάση τα στατιστικά στοιχεία εννεαμήνου που έχει δημοσιεύσει η Fraport Greece για τις μηνιαίες αφίξεις του 2019 σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2018.  

Με βάση τα στοιχεία από το αεροδρόμιο Χανίων «Ιωάννης Δασκαλογιάννης»  οι αφίξεις για το 2019 παρουσιάζουν μικρή μείωση κατά 1,80% των συνολικών αφίξεων σε σχέση με τη αντίστοιχη περίοδο του 2018. Αναλυτικά οι συνολικές αφίξεις για το 2019 είναι 2.576.850 επιβάτες ενώ στην αντίστοιχη περίοδο του 2018 ήταν 2.623.024 επιβάτες.

Με βάση πάντα τα στοιχεία του Πίνακα 1 οι πτήσεις εσωτερικού παρουσιάζουν αύξηση 3,30% το 2019 ενώ οι διεθνείς αφίξεις παρουσιάζουν μείωση -2,90%.

Θα πρέπει να τονίσουμε την εντυπωσιακή αύξηση των πτήσεων εσωτερικού που αυξήθηκαν κατά 39,60% το 2019 σε σχέση με το 2018. Ενώ οι διεθνείς πτήσεις την αντίστοιχη περίοδο παρουσιάζουν μείωση -4,80%. (βλ. Πίνακας 2).

Πάντως οι Κασσάνδρες που μιλούσαν για μείωση της επιβατικής κίνησης στο αεροδρόμιο Χανίων εξ αιτίας των αυξημένων τελών (μυθοπλασίες) του αεροδρομίου, όχι μόνο δεν επαληθεύτηκαν αλλά ισχύει ακριβώς το αντίθετο. Όχι μόνο μείωση των πτήσεων υπήρξε αλλά συνολικά αύξηση κατά 4,50% (βλ. Πίνακας 2).

Η μείωση των διεθνών πτήσεων είναι αποτέλεσμα κύρια των πολιτικών των αεροπορικών εταιρειών low cost και ιδιαίτερα της Ryanair, που μετά την υποχώρηση των γεωπολιτικών παραγόντων στις περιοχές κρίσης Τουρκία, Αίγυπτο, Ισραήλ, Β. Αφρική ενίσχυσε και αύξησε τις πτήσεις της μειώνοντας της αντίστοιχα Ευρωπαϊκούς Μεσογειακούς προορισμούς όπως η Ελλάδα και η Ιταλία.

Όσο αφορά τα χαρακτηριστικά των επισκεπτών στην περιοχή μας παραμένουν εκείνα του μαζικού τουρισμού με κυρίαρχα τον ήλιο – θάλασσα – παραλίες και την εποχικότητα του, αφού το 74% των αφίξεων είναι τους καλοκαιρινούς μήνες από Ιούνιο μέχρι και Σεπτέμβριο (βλ. Γραφικό1).

Η εκτίμηση ορισμένων για  τουρισμό όλο το χρόνο, μάλλον απέχει από την πραγματικότητα των στατιστικών στοιχείων, όταν για το 2019 υπήρξε μια μικρή κίνηση επισκεπτών τους μήνες εκτός τουριστικής περιόδου κύρια αφίξεις από Κύπρο (Ιανουάριος – Μάρτιος) 2019 ή και 11.000 διεθνείς αφίξεις (Νοέμβριο – Δεκέμβριο ) του 2018. Αυτά τα στοιχεία δεν μπορεί να αποτελούν ισχυρά τεκμήρια για να μιλάμε ακόμα για τουρισμό 12 μήνες το χρόνο στα Χανιά. Περισσότερο θα πρέπει να μιλάμε για δυνατότητες που αν τις αξιοποιήσουμε με τις κατάλληλες προϋποθέσεις και πολιτικές θα μπορεί να επεκταθεί η τουριστική μας περίοδο όλο το χρόνο.

Όσο αφορά τις χώρες προέλευσης, τα Χανιά παραμένουν ο αγαπημένος προορισμός των Σκανδιναβών   όταν το 47,33% των αφίξεων εννεαμήνου 2019 είναι κατά σειρά από Νορβηγία, Σουηδία, Δανία, Φιλανδία. Ενώ στην πρώτη θέση παραμένουν οι Βρετανοί στις αφίξεις και το 2019, παρά το Brexit και την χρεοκοπία της Thomas Cook, που ασφαλώς και θα έχει  επιπτώσεις στην τοπική τουριστική αγορά. (βλ. Γραφικό 2)

Αυτό που θα πρέπει να σημειώσουμε είναι οι τάσεις αύξησης των τουριστικών ροών από τις χώρες της πρώην Ανατολικής Ευρώπης, με τους Πολωνούς να καταλαμβάνουν την πέμπτη θέση στις αφίξεις στα Χανιά και να ξεπερνούν τους Γερμανούς. 

Οι αλλαγές αυτές όσον αφορά στην προέλευση των αφίξεων διαμορφώνουν και τις τάσεις μείωσης της κατά κεφαλή τουριστικής δαπάνης από την στιγμή που η αγοραστική δύναμη των επισκεπτών είναι μικρότερη σε σχέση με εκείνη από τους παραδοσιακούς τουριστικούς προορισμούς (Σκανδιναβοί και Δυτικοευρωπαίοι). Είναι και ένας λόγος που η αγορά και ιδιαίτερα οι μικρές επιχειρήσεις διαμαρτύρονται για την πτώση του τζίρου τους που πιθανόν να είναι μεγαλύτερη σε σχέση με την ποσοτική μείωση των επισκεπτών.

Οι εξελίξεις της τοπικής τουριστικής αγοράς, σε συνδυασμό με τις ευρωπαϊκές και διεθνείς τάσεις του παγκόσμιου τουρισμού, κατά την εκτίμηση μας καθιστούν επιτακτική την ανάγκη διαφοροποίησης του τουριστικού μας προϊόντος και μέσω αυτής, την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου.  

Η ανάγκη αυτή προϋποθέτει την ανάληψη ενεργητικού ρόλου των Τοπικών Φορέων Τουρισμού υπό την αιγίδα  των Δήμων και ιδιαίτερα του Δήμου Χανίων και την διαμόρφωση της Τουριστικής Στρατηγικής Ανάπτυξης και οργάνωσης του Τοπικού μας Συστήματος, με νέους θεσμούς (εκτός από την Επιτροπή Τουριστικής Προβολής του Δήμου) που υπερβαίνει τους παραδοσιακούς και παρωχημένους ρόλους που είχαν και έχουν ακόμα οι Δήμοι και είναι μόνο η Τουριστική Προβολή και Προώθηση.  

Αρτεμάκης Μιχάλης

Οικονομολόγος