Απρόσμενες κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις δείχνει να παίρνει το θέμα των δεκάδων χιλιάδων αγροτών και κυρίως κτηνοτρόφων που δεν έχουν λάβει την προκαταβολή της ενιαίας ενίσχυσης ή τους πιστώθηκε πολύ μικρό μέρος αυτής και απειλούνται πλέον σοβαρά με σημαντικές απώλειες κοινοτικών ενισχύσεων.

Η πέτρα του σκανδάλου βρίσκεται ως γνωστόν στην οριοθέτηση των βοσκοτόπων και στην πλημμελή χειρισμό του θέματος από τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τις αρμόδιες υπηρεσίες που είχαν την υποχρέωση να λύσουν το ζήτημα. 

Αντικειμενικοί λόγοι αλλά και τεχνικές αστοχίες έχουν οδηγήσει στο δραστικό περιορισμό των εκτάσεων που θα μπορούσαν να είναι διαθέσιμες σαν βοσκοτόπια και επομένως να ενεργοποιούν δικαιώματα. 

Οι πληροφορίες του AgroNews από πολλές περιοχές της χώρας δείχνουν ότι στις περισσότερες των περιπτώσεων οι διαθέσιμες εκτάσεις για ενεργοποίηση δικαιωμάτων περιορίζονται όχι στο μισό αλλά στο 1/3 αυτών που οι κτηνοτρόφοι είχαν στη διάθεσή τους μέχρι σήμερα, με αποτέλεσμα ανάλογες να είναι και οι περικοπές που υφίστανται στις εισπράξεις ενιαίας ενίσχυσης.

Διευκρινίζεται ότι το όλο θέμα δεν έχει να κάνει με τους κανόνες της νέας ΚΑΠ (2014-2020) αλλά με την υποχρέωση που είχε εδώ και χρόνια η χώρα μας να χαρτογραφήσει τους ορεινούς όγκους και να οριοθετήσει (ψηφιοποίηση) τις εκτάσεις που ήταν κατάλληλες για βοσκές και κατ’ επέκταση για την ενεργοποίηση δικαιωμάτων.

Οι πληροφορίες του AgroNews αναφέρουν πως τα μηνύματα των αγροτών και ειδικά των κτηνοτρόφων που έχουν μείνει απλήρωτοι φτάνουν σωρηδόν στα ανώτερα κυβερνητικά κλιμάκια με το Μαξίμου να αναζητά ήδη τους υπεύθυνους γι’ αυτή την «παλινωδία». 

Είναι σαφές ότι μεγάλο μέρος της ευθύνης βαρύνει την διοίκηση του ΟΠΕΚΕΠΕ που είχε την υποχρέωση εδώ και καιρό να λύσει τον «γόρδιο δεσμό» των βοσκοτόπων, ωστόσο η πολιτική ευθύνη για το όλο ζήτημα φτάνει ευθέως στο επιτελείο της πλατείας Βάθη που δεν είχε την πρόνοια να αξιολογήσει τη σοβαρότητα του θέματος και να βρει τις κατάλληλες λύσεις τόσο σε τεχνικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο, δηλαδή σε συνεννόηση με τις Βρυξέλλες. 

Δεκάδες χιλιάδες γεωργοί και κτηνοτρόφοι ωστόσο, ακόμα ψάχνουν τους λόγους για τους οποίους έχουν μείνει απλήρωτοι, παρ’ ότι καιρό τώρα τους είχαν ζώσει τα φίδια με τα όσα «διέρρεαν» για το ενδεχόμενο να χάσουν μεγάλα κομμάτια από τους διαθέσιμους, τουλάχιστον τυπικά, βοσκότοπους. Η ψυχρολουσία ήρθε με τις προκαταβολές του τσεκ, όταν το 80% των υποψήφιων για εκτατικά δικαιώματα είδε τους λογαριασμούς του να πιστώνονται με λιγότερο από το 20% των χρημάτων που ανέμενε και εισέπραττε τα προηγούμενα χρόνια.

Αυτό που φοβόντουσαν όλοι έγινε την επόμενη μέρα της πληρωμής: Όσοι είχαν πρόβλημα και δεν κατάφεραν εγκαίρως να ενεργοποιήσουν τα δικαιώματα που είχαν, λόγω της περικοπής των επιλέξιμων στρεμμάτων βοσκότοπων, έχασαν το «τρένο» της προκαταβολής και αυτοί είναι δεκάδες χιλιάδες.

Ερχόμενη σε πλήρη αντίθεση με ό,τι είχε υποσχεθεί για ενίσχυση της ανάπτυξης της κτηνοτροφίας, η κυβέρνηση κατάφερε να μη διαθέσει πολύτιμους πόρους σε ρευστό σε παραγωγούς που τώρα χρειάζονται τα χρήματα για να αγοράσουν ζωοτροφές για τον χειμώνα. Σύμφωνα με τις πρώτες αντιδράσεις, εκτός από όσους δεν πληρώθηκαν, φαίνεται ότι οι υπόλοιποι να πήραν μόνο το 20% του ποσού που δικαιούνται για το 2013.

Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση κτηνοτρόφου από την Αιτωλοακαρνανία, ο οποίος ενεργοποιούσε πέρυσι 600 στρέμματα επιλέξιμων βοσκότοπων και φέτος του αφαίρεσαν 280 στρμ. που ανήκουν στον δήμο και 70 ιδιόκτητα στρμ., χωρίς να έχει καταφέρει ακόμα να μάθει τους ακριβής λόγους. «Ειδικά με τις απεργίες στις δημόσιες υπηρεσίες αύριο και μεθαύριο, δεν πρόκειται να βγάλω άκρη», λέει στο Agronews και συμπληρώνει ότι «σα να μην έφτανε αυτό, μου κράτησε 90 ευρώ η ΕΑΣ Αγρινίου για τη δήλωση ΟΣΔΕ και 300 ευρώ ο ΕΛΓΑ για την εισφορά. Άλλοι στην περιοχή μας πληρώθηκαν κανονικά, άλλος κτηνοτρόφος από 4.500 ευρώ που πήρε πέρυσι, φέτος πήρε 1.000 ευρώ και δύο κτηνοτρόφοι δεν πληρώθηκαν καθόλου».

Σε όλες τις περιοχές της χώρας επικρατεί το ίδιο χάος, με αγρότες να βρίσκουν ενδείξεις στους λογαριασμούς τους για «παρακρατήσεις οφειλών υπέρ τρίτων», χωρίς να μπορούν να μάθουν για ποιους «τρίτους» πρόκειται, επενδυτές σε φωτοβολταϊκά πάρκα να βλέπουν τα χρήματά τους να παρακρατούνται για δάνεια που έχουν λάβει και όσοι έχουν λογαριασμοί σε τράπεζα εκτός του ομίλου Πειραιώς, δεν είχαν δει τα χρήματά τους στους λογαριασμούς μέχρι την Τρίτη, 5 Νοεμβρίου, το απόγευμα.

Μη επιλέξιμοι βοσκότοποι

Πάντως, το πρόβλημα της εύρεσης βοσκότοπων είναι ανυπέρβλητο, ειδικά για τις περιοχές, που δεν υπάρχουν αρκετά λιβάδια. Τα τηλέφωνα έχουν σπάσει στα γραφεία του Agronews, στους κατά τόπους κτηνοτροφικούς συλλόγους και στους δήμους, ενώ αναμένονται άμεσα αντιδράσεις, ακόμα και με μαζικά συλλαλητήρια.

Εκτός από τους κτηνοτρόφους, πολλοί δικαιούχοι αγρότες έχουν πρόβλημα με παρακρατήσεις που τους έγιναν για διάφορους λόγους (τράπεζες, Δημόσιο, ΕΛΓΑ, Ενώσεις), με αποτέλεσμα να εμφανίζεται μειωμένο το ποσό ή ακόμα και μηδενικό.

Εξάλλου, και η ανακοίνωση της Τράπεζας Πειραιώς μιλά για 960.000.000 ευρώ προκαταβολή της ενιαίας ενίσχυσης, που σημαίνει ότι «λείπουν» περίπου 160.000.000 ευρώ για να φτάσουμε στο 50%, που ανακοίνωσε το υπουργείο.

Νέος νόμος ορίζει τι είναι μόνιμος βοσκότοπος

Σχετικά με την πρόταση για αλλαγή του καθεστώτος των Άμεσων Ενισχύσεων, με βάση την οποία προτείνεται να χωριστεί η χώρα σε δύο Υποπεριφέρειες, την Νησιωτική και την Ηπειρωτική και την ανάγκη για νομοθετική ρύθμιση, με την οποία οι δασικές εκτάσεις που καλύπτονται από χαμηλή βλάστηση θα μπορούν να χρησιμοποιούνται ως βοσκότοποι, απαντά ο Αναπληρωτής Υπουργός Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής κ. Σταύρος Καλαφάτης μετά από παρέμβαση του Βουλευτή Ηρακλείου κ. Λευτέρη Αυγενάκη, και αναφέρει χαρακτηριστικά ότι: 

«Η αποτύπωση των εκτάσεων που βόσκονται στην οποία προβαίνει το ΥΠΑΑΤ, σχετίζεται με τις ανάγκες του σχετικού κανονισμού της Ε.Ε. και τις οικονομικές ενισχύσεις των κτηνοτρόφων και δεν έχει σχέση με την οριοθέτηση των δασών, δασικών και χορτολιβαδικών εκτάσεων σύμφωνα με το συνταγματικό τους ορισμό και τις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας ή τις προδιαγραφές εκπόνησης των δασικών χαρτών».

Στο έγγραφο μάλιστα του Αναπληρωτή Υπουργού, ξεκαθαρίζεται ότι «επειδή ο όρος «μόνιμος βοσκότοπος» που προβλέπεται για τις ενισχύσεις των κτηνοτρόφων από την Ε.Ε. δεν είχε ενταχθεί ως ορισμός στην εθνική νομοθεσία, περιελήφθη διάταξη για τους δημόσιους βοσκότοπους στο υπό διαβούλευση νομοσχέδιο του ΥΠΕΚΑ «Δασικά οικοσυστήματα: Ορισμοί, μέτρα προστασίας, ανάπτυξης και διαχείρισης» αντικατάστασης του άρθ. 103 Ν.86/69 που ρύθμισε την βόσκηση. Η προσπάθεια αυτή στοχεύει στην εναρμόνιση του ορισμού του βοσκοτόπου στην Εθνική Νομοθεσία με τα προβλεπόμενα στην Ευρωπαϊκή Νομοθεσία και στην αποτύπωση των βοσκοτόπων της χώρας σε εθνικό χαρτογραφικό επίπεδο. Στην εν λόγω διάταξη καθορίζεται σαφές πλαίσιο άσκησης της βόσκησης βάσει διαχειριστικών σχεδίων, τα οποία καταρτίζουν οι κατά τόπους κτηνοτροφικές οργανώσεις.»

Κατέκλυσαν τις τράπεζες

Στα τραπεζικά καταστήματα προσέρχονται από τη Δευτέρα 4 Νοεμβρίου οι δικαιούχοι ενιαίας ενίσχυσης για να εισπράξουν τα χρήματά τους. Την περαμένη Παρασκευή αργά το απόγευμα πιστώθηκαν οι τραπεζικοί λογαριασμοί των δικαιούχων με το 50% της ενιαίας, συνολικά περίπου 1 δισ. ευρώ σε όλη την Ελλάδα σύμφωνα με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Τις ημέρες των γιορτών (Χριστούγεννα ή Πρωτοχρονιά) προβλέπεται να πιστωθεί και το υπόλοιπο 50% των χρημάτων.

Όσοι δικαιούχοι έχουν κάρτες έκαναν το Σαββατοκύριακο χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα ανάληψη χρημάτων από τα ΑΤΜ των τραπεζών. Η εικόνα όμως των τραπεζικών λογαριασμών φάνηκε τη Δευτέρα στα γκισέ των τραπεζών: Θα ξεκαθαριστεί, κατ' ρχάς, αν από τα χρήματα που πιστώθηκαν κάνουν κρατήσεις η Εφορία, δήμοι και ο ΟΓΑ σε περιπτώσεις οφειλών. Επισημαίνεται ότι τα ΑΤΜ εμφανίζουν το υπόλοιπο του λογαριασμού αλλά δεν ξεκαθαρίζουν αν αυτό είναι δεσμευμένο ή όχι.

Για παράδειγμα, ένας δικαιούχος που περιμένει τώρα να εισπράξει 3.000 ευρώ και κάνει μέσω ΑΤΜ ανάληψη 500 ευρώ, εμφανίζεται υπόλοιπο 2.500 ευρώ. Μόνο στο γκισέ της τράπεζας θα μάθει αν μπορεί να εισπράξει και το υπόλοιπο ποσό ή αν είναι δεσμευμένο από τον ΟΓΑ, την Εφορία ή το δήμο, σε περίπτωση που διατηρεί οφειλές. Είναι πάντως βέβαιο ότι οι τράπεζες παρακρατούν τις δόσεις των δανείων και οι Ενώσεις τα χρήματα που αντιστοιχούν σε αγορές αγροεφοδίων που οι δικαιούχοι επιδοτήσεων δεν είχαν εξοφλήσει.

«Έκοψαν» και από τους αγρότες των φωτοβολταϊκών

Από τις περικοπές δε γλύτωσαν ούτε οι αγρότες που έχουν εγκαταστήσει φωτοβολταϊκά με δάνειο και οι οποίοι, αξίζει να σημειωθεί, συμπληρώνουν οσονούπω οκτώ μήνες απλήρωτοι για το ρεύμα που δίνουν στη ΔΕΗ.

Ο Σύνδεσμος Αγροτικών Φωτοβολταϊκών Ηπείρου, μάλιστα, σε ανακοίνωσή του προειδοποιεί ότι, εφόσον «το ΥΠΕΚΑ και το ΥΠΑΑΤ δε βρουν μια λύση ώστε από κάπου να έχουμε εισόδημα όσοι αγρότες έχουμε εγκαταστήσει φωτοβολταϊκά, τα μέλη του δεν πρόκειται να πεθάνουν από την πείνα αλλά θα διοργανώσουν κινητοποιήσεις χωρίς προηγούμενο.

Καλεί, μάλιστα, τους κτηνοτρόφους που πληρώθηκαν μειωμένα ποσά στην προκαταβολή της ενιαίας ενίσχυσης να ζητήσουν άμεσα από τον δήμαρχο της περιοχής τους να μην εγκρίνει τα χαρτογραφικά υπόβαθρα με τις περιοχές που βόσκει ο κάθε κτηνοτρόφος «γιατί μετά το ΥΠΑΑΤ θα το χρησιμοποίηση αυτό ως δικαιολογία για την απραξία του ότι δήθεν δε γνώριζε ότι τα χαρτογραφικά υπόβαθρα αυτά είναι εντελώς εικονικά».

Ο Σύνδεσμος καταγγέλει ότι «έχει παιχτεί ένα μεγάλο παιχνίδι σε βάρος των κτηνοτρόφων και δεν θα επιτρέψουμε παιχνίδια διαπλοκής από κανέναν».

agronews.gr