1960 – 1970: Στις αρχές της 10ετιας του ‘60 τα ήσυχα και πανέμορφα Μάλια ανακαλύπτονται από τους πρώτους Γερμανούς τουρίστες. Μια μικρή Πανσιόν είναι όλη η υποδομή της περιοχής. Η «Πανσιόν Γραμματικάκης» είναι μόνο η αρχή. 

Η περιοχή υπόσχεται πολιτισμικό πλούτο (αρχαιότητες, παραδοσιακός οικισμός) αλλά και φυσικό πλούτο (αμμουδιές, κάμπους, βουνά) …και προ πάντων μια τοπική κοινωνία που χαρακτηρίζεται από την φιλοξενία και την φιλικότητα των κατοίκων της. 
Στα τέλη της 10ετίας τα παιδιά των λουλουδιών, οι χίπις, εκδιωγμένοι από τα Μάταλα βρίσκουν καταφύγιο εδώ για λίγα χρόνια. 

1970 – 1980: Από τις αρχές της δεκαετίας είναι έτοιμα και λειτουργούν ΟΛΑ τα μεγάλα Ξενοδοχεία της περιοχής “Ikaros Village”, “Malia Beach”, “Sirens Beach” και “Kernos Beach”. Ενώ, τα ενοικιαζόμενα δωμάτια είναι ακόμη πολύ λίγα, αλλά φιλοξενούν ακόμη και στις ταράτσες των σπιτιών. 

Ο τουρισμός αναγνωρίζεται ως το μέλλον στην  οικονομική ευημερία του τόπου. 

1980 – 1990: Οι κάτοικοι δεν έχουν εγκαταλείψει ακόμη τις προηγούμενες δραστηριότητες, αλλά τα χρήματα από την γεωργία επενδύονται σε μονάδες ενοικιαζομένων δωματίων και διαμερισμάτων. 
Οι επισκέπτες γίνονται περισσότεροι και οι ντόπιοι ανταποκρίνονται θερμά. 
Ξεκινούν οι πρώτες πιέσεις προς τις τοπικές αρχές για την ανάπτυξη της απαραίτητης τουριστικής υποδομής. 

1990 – 2000: Οι αφίξεις γνωρίζουν πραγματική έκρηξη. Το ανθρώπινο δυναμικό του τόπου δεν επαρκεί. Ο μεγάλος αριθμός εργαζομένων στη περιοχή και οι οικονομικοί μετανάστες έχουν διευρύνει και μετασχηματίσει το χωριό από αγροτικό σε ημιαστικό. 
Η τοπική κοινωνία αλλάζει και η γεωργία εγκαταλείπεται. 

Η οικονομία της περιοχής αναγνωρίζεται επιτελούς από την πολιτεία και προγραμματίζονται σημαντικές κρατικές επενδύσεις, Μαρίνα, Βιολογικός και … Σχέδιο πόλης.

2000 – 2010: Στις αρχές της 10ετίας κάνουν την εμφάνιση τους οι «γουρούνες» που για πολλά χρόνια, θα προκαλούν την ανεκτικότητα και την υπομονή των κατοίκων. 
Η εικόνα του άλλοτε ήσυχου και πανέμορφου τουριστικού προορισμού, σήμερα κάνει το γύρο του κόσμου με τα δυσμενέστερα σχόλια. 
Η ανάπτυξη του μαζικού τουρισμού σε συνδυασμό με την έλλειψη πολεοδομικού σχεδιασμού οδήγησαν τα Μάλια σε πόλο υποδοχής φθηνού νεανικού τουρισμού. 
Η κοινωνία και η δημοτική αρχή αναζητούν λύσεις … 
κάθε 4 χρόνια ένας καινούριος Δήμαρχος αναζητά λύσεις …  
και το κράτος απουσιάζει … 
Αρχές της 10ετίας κάνει την εμφάνιση του ο τουρισμός “all inclusive”. Είναι ένα μοντέλο τουρισμού που ισοπεδώνει το τουριστικό προϊόν. Οι κλίνες “all inclusive” αφαιρούνται από τη δυναμικότητα της τοπικής αγοράς. Είναι σαν να μην υπάρχουν. 
Ο τουρισμός αν και εξακολουθεί να είναι ο πρωταγωνιστής στην οικονομική και κοινωνική ευημερία του τόπου δεν είναι πια για όλους.
Η τοπική κοινωνία έχει χάσει τη δυνατότητα επηρεασμού και ελέγχου της τουριστικής βιομηχανίας της περιοχής. 
2010 – 201? : Οι γουρούνες έχουν ξεπεράσει κάθε όριο αντοχής των υποδομών, του περιβάλλοντος και της τοπικής κοινωνίας. 
Οι κάτοικοι είναι δυσαρεστημένοι αφού ο τουρισμός δεν απέφερε τα αναμενόμενα …νιώθουν ξένοι στο τόπο τους και απογοητευμένοι. 
Όμως, οι προϋποθέσεις που ήταν υπεύθυνες για την αρχική επιτυχία του προορισμού, η φιλοξενία, η φιλικότητα των κατοίκων, η φυσική ομορφιά της περιοχής και η πολιτισμική κληρονομιά δεν έχουν εξαφανιστεί. Είναι ακόμη εδώ και υπόσχονται … 
Η φήμη της περιοχής δίνει ένα σημαντικό πλεονέκτημα για να επιχειρηθεί η Ανανέωση. Οι υπάρχουσες υποδομές και η μεγάλη επισκεψιμότητα του παρελθόντος βοηθούν “Σχέδια Ανανέωσης” 
…συνήθως η τουριστική αγορά δέχεται θερμά τέτοια Σχέδια. 

Destination Malia: τα όρια αντοχής ενός τουριστικού προορισμού …

Η ανάπτυξη ενός τόπου σαν τουριστικός προορισμός, βασίζεται συνήθως στο πολιτισμικό (πχ αρχαιότητες, παλαιός οικισμός) ή και στο φυσικό πλούτο της περιοχής (πχ αμμουδιές, κάμπους, βουνά) αλλά και στην τοπική κοινωνία, στη φιλικότητα δηλαδή των κατοίκων. 
Ο τρόπος όμως, που αναπτύσσεται ο τουρισμός σ αυτόν το τόπο επηρεάζει αρνητικά, τόσο το περιβάλλον όσο την πολιτισμική κληρονομιά, αλλά και την τοπική κοινωνία. Οι επιπτώσεις δηλαδή του τουρισμού, είναι αναπόφευκτες. 

Έχει όμως σημασία, η επίδραση αυτή να έχει τις λιγότερες αρνητικές συνέπειες. Γιατί, οι αρνητικές συνέπειες δεν αφορούν μόνο το παρόν του τόπου, αλλά και στο μέλλον να υποστηρίζει την τουριστική του ανάπτυξη. 
Γιατί, αν οι παράγοντες που ήταν υπεύθυνοι για την αρχική επιτυχία του προορισμού (ο πολιτισμικός και φυσικός πλούτος της περιοχής, αλλά η φιλικότητα των κατοίκων) εξαφανιστούν, 

τότε οι τουρίστες τον εγκαταλείπουν για άλλες περιοχές, παραχωρώντας τη θέση τους σε άλλους τουρίστες που πληρώνουν λιγότερο. 

Τα Μάλια μετά την κρίση … 

Τα Μάλια μετά την κρίση, θα είναι η πόλη που θα ταυτιστούν οι επόμενες γενιές του 21ου αιώνα … 
Είναι αλήθεια πως περνάμε μία από τις χειρότερες περιόδους της ιστορίας μας, με αβέβαιο παρόν και μέλλον. Τα χρόνια της κρίσης έχουν δημιουργήσει κλίμα απογοήτευσης και φυσικά οικονομικής δυσπραγίας. Η αξιολόγηση αυτή οφείλεται όχι μόνο στην πτώση των οικονομικών δραστηριοτήτων, γεγονός που δίνει την εικόνα παρακμής, αλλά κυρίως στην έλλειψη ελπίδας για το μέλλον. 

Τα Μάλια μετά την κρίση αλλάζουν… αλλάζει η νοοτροπία της ευκολίας και του βολέματος. 
… γιατί, πολλά περιμένει κανείς από μια πόλη που αξιοποιεί τα ποιοτικά της χαρακτηριστικά, εστιασμένα τόσο στον ποιοτικό τουρισμό όσο και στην ποιοτική γεωργία. 
… γιατί, είναι αδιανόητα καταστροφικό να μην αναδεικνύονται τα συγκριτικά εκείνα πλεονεκτήματα, δηλαδή τα ιστορικά σύνολα, ο πολιτισμικός και φυσικός πλούτος της περιοχής, που θα την κάνουν μία ζηλευτή πόλη. Μία πόλη με αναγνωρίσιμη διεθνώς ταυτότητα, όπως είναι τα Μάλια. 
Ελπίζουμε στην έναρξη μιας νέας, καλύτερης πορείας. Με προοπτική την αλλαγή, το καινούριο, το νέο… που θα έχει επίκεντρο την κοινωνία. 
Destination Malia: Η αλλαγή, το καινούριο, το νέο … 

…είναι ανθρώπινο κάποιοι να αντιστέκονται στην αλλαγή. 

Δεν βλέπουμε όλοι με τον ίδιο μια αλλαγή. Και οι καλύτερη ακόμη μπορεί να δημιουργήσει στρες. Δεν έχει δηλαδή, σημασία αν είναι καλή ή κακή μια αλλαγή. Μερικοί άνθρωποι θα προτιμήσουν να διατηρηθεί η κατάσταση ως έχει για να αποφύγουν το στρες που δημιουργεί το καινούριο. 

Για μερικούς ανθρώπους και η παραμικρή αλλαγή πυροδοτεί αντίδραση. Μπορεί δηλαδή κάποιος, να διαλυθεί από μια ασήμαντη αλλαγή αν τα αποθέματα του έχουν εξαντληθεί…

Έχει παρατηρηθεί, ότι όσο πιο μεγάλος σε ηλικία είναι ο άνθρωπος, τόσο περισσότερο αντιστέκεται στις αλλαγές και  ειδικά στις σωστές αλλαγές

…ενώ για άλλους είναι χαρά να βρίσκονται  στον αφρό της αλλαγής. 
Ξέρετε γιατί δεν είναι σωστό η άρνηση στην αλλαγή; 
Διότι, ενώ ο κόσμος αλλάζει, κοιτάει μπροστά τις νέες προκλήσεις και γυρίζει την πλάτη στο γκρίζο παρελθόν … αν εσύ επιμένεις να μένουμε στα ίδια και τα ίδια, τότε αναγκαστικά μένουμε πίσω. 
Για αυτό η αλλαγή, το καινούριο, το νέο είναι απαραίτητο να γίνει για την ευημερία της κοινωνίας. *Τάκης Πατελής, Δημοτικός Σύμβουλος του Δήμου Μαλίων 1990-1994. Ιδρυτικό μέλος και τ. πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Μαλίων. Ιδρυτικό στέλεχος και συντονιστής της δράσης των «Sarpidonistas”. Συμμετοχή με αρθρογραφία και ομιλίες σε θέματα τοπικού ενδιαφέροντος.