Τι έδειξε η μελέτη των τριών φαινομένων κατά τη διάρκεια των οποίων η Κρήτη βρέθηκε στο επίκεντρο

Σε διάστημα 45 ημερών, από τα μέσα Φεβρουαρίου μέχρι το τέλος Μαρτίου 2019, τρεις πολύ ισχυρές κακοκαιρίες επηρέασαν τη χώρα μας, και στις τρεις περιπτώσεις η Κρήτη βρέθηκε στο επίκεντρο των πιο ισχυρών φαινομένων.  

Καταρχάς οφείλουμε να τονίσουμε την εξαιρετική χρησιμότητα της ύπαρξης και λειτουργίας αξιόπιστων και χωρικά πυκνών δικτύων μέτρησης των καιρικών παραμέτρων σε όλη τη χώρα και ειδικότερα στην Κρήτη, όπως αυτό που λειτουργεί το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών/meteo.gr. Χωρίς αυτές τις μετρήσεις δεν θα γνωρίζαμε τι ακριβώς έχει συμβεί στο νησί και προφανώς δεν θα ήταν εφικτό να γίνει κανένας σχεδιασμός για το μέλλον. 

Ας δούμε τώρα τα κύρια χαρακτηριστικά των τριών κακοκαιριών, της Χιόνης (12-17/02/2019) της Ωκεανίδας (23-26/02/2019) αλλά και της πλέον πρόσφατης (χωρίς όνομα) του τριημέρου 28-30/03/2019. 

• Και στις τρεις κακοκαιρίες η γενική μετεωρολογική εικόνα χαρακτηριζόταν από έναν εκτεταμένο αντικυκλώνα (σύστημα υψηλών πιέσεων) στη Δυτική Ευρώπη ενώ βαρομετρικά χαμηλά είχαν δημιουργηθεί στην Μεσόγειο κινούμενα στη θαλάσσια περιοχή της Κρήτης, όπως φαίνεται και στο Σχήμα 1. Οι τροχιές και των 3 βαρομετρικών χαμηλών είχαν ένα μεγάλο τμήμα τους νότια της Κρήτης, αρκετά κοντά στις ακτές του νησιού. Το βαθύτερο από τα τρία βαρομετρικά χαμηλά ήταν αυτό της Ωκεανίδας η οποία και είχε ως αποτέλεσμα και τα ισχυρότερα φαινόμενα.

Σχήμα 1: Οι τροχιές των 3 βαρομετρικών χαμηλών που οδήγησαν σε πολύ μεγάλα ύψη βροχής και χιονιού στην Κρήτη μεταξύ 12/02 και 30/03/2019. Με μπλε βέλη παρουσιάζεται η πορεία του χαμηλού κατά τη διάρκεια της Χιόνης (12-17/02/2019), με κόκκινα βέλη το χαμηλό της Ωκεανίδας (23-26/02/2019) και το πιο πρόσφατο βαρομετρικό χαμηλό μεταξύ 28 και 30/03/2019 διακρίνεται με πράσινα βέλη.

• Η κεραυνική δραστηριότητα ήταν σημαντική στις δύο πρώτες κακοκαιρίες, ειδικά στην Ωκεανίδα, ενώ στην τελευταία, η κεραυνική δραστηριότητα ήταν πολύ περιορισμένη και σε ένταση αλλά και χωρικά (περιορίσθηκε στο Καρπάθιο Πέλαγος, όπου στην Κάρπαθο και στην Κάσο αναφέρθηκαν ζημιές από τις πολύωρες βροχοπτώσεις).

• Κι οι τρεις κακοκαιρίες προκάλεσαν ισχυρές βροχοπτώσεις στην Κρήτη με τα μεγαλύτερα ύψη βροχής στα δυτικά του νησιού. Τα συνολικά ύψη βροχής σε επιλεγμένους σταθμούς (δίνονται στον Χάρτη 2), και στις τρεις κακοκαιρίες ήταν εξαιρετικά μεγάλα, κυρίως σε σταθμούς που βρίσκονται στα βόρεια κράσπεδα των Λευκών Ορέων (πχ. Ασκύφου σε υψόμετρο  715 μέτρων, Ασή Γωνιά σε υψόμετρο 380 μέτρων ). Σε σταθμούς με μεγαλύτερο υψόμετρο όπως πχ. στη Σαμαριά-Ξυλόσκαλο (υψόμετρο 1250 μέτρων) οι βροχές ήταν μεν ισχυρές αλλά υπολείπονταν σαφώς των βροχών των ημιορεινών σταθμών που προαναφέραμε. Αυτό αναδεικνύει το ρόλο των απότομων κλίσεων της τοπογραφίας στη ενίσχυση των ανοδικών κινήσεων στην ατμόσφαιρα και επομένως και στην ένταση των βροχοπτώσεων.


 Σχήμα 2: Επιλογή από τα μεγαλύτερα ύψη βροχής και χιονιού που κατέγραψαν οι μετεωρολογικοί σταθμοί του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών/meteo.gr κατά τη διάρκεια των 3 βαρομετρικών χαμηλών μεταξύ 12/02 και 30/03/2019.

• Οι δύο χιονομετρικοί σταθμοί του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών/Meteo.gr,οι μοναδικοί σε συνεχή λειτουργία στην Ελλάδα και οι νοτιότεροι της Ευρώπης, έδωσαν εντυπωσιακά ύψη χιονιού, κυρίως στις δύο πρώτες κακοκαιρίες (Χιόνη και Ωκεανίδα), ενώ δεν έχουν ακόμα παραληφθεί τα στοιχεία του ύψους χιονιού από την τελευταία κακοκαιρία από τους χιονομετρικούς σταθμούς. Συγκεκριμένα στο πλαίσιο της Ωκεανίδας προστέθηκαν 130 εκατοστά φρέσκου χιονιού στο μετρητικό μας σταθμό στα Λευκά Όρη. Τα ύψη χιονιού ανά κακοκαιρία δίνονται επίσης στο Σχήμα 2.

Η ερευνητική ομάδα του meteo.gr στοχεύει στην περαιτέρω λεπτομερή μελέτη των συγκεκριμένων κακοκαιριών με στόχο την πληρέστερη περιγραφή τους και την καλύτερη κατανόησή τους.

Σύνταξη άρθρου: Κ. Λαγουβάρδος, Β. Κοτρώνη, Σ. Ντάφης